Rzecznik Finansowy przedstawił istotny pogląd w sprawie zapytania prawnego: Czy świadczenie wypłacane przez ubezpieczyciela w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy ubezpieczenia na życie wraz z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym jest świadczeniem głównym, czy ubocznym?, jakie złożył Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie o sygn. V Ca 568/15 Sądowi Najwyższemu

W ostatnim czasie Sąd Okręgowy w Warszawie podczas rozpoznawania apelacji w sprawie o sygn. V Ca 568/15 doszedł do przekonania, że powstało zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości i w trybie art. 390 k.p.c. przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia pytanie prawne o następującej treści: Czy świadczenie wypłacane przez ubezpieczyciela w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy ubezpieczenia na życie wraz z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym jest świadczeniem głównym, czy ubocznym?

Rzecznik Finansowy zdecydował o przedstawieniu w toczącym się postępowaniu istotnego poglądu dla sprawy ze względu na doniosłość zagadnienia prawnego dla osób, których interesy reprezentuje na rynku usług ubezpieczeniowych, tj.: ubezpieczających, ubezpieczonych i uprawnionych z umów ubezpieczenia, oraz o rozważenie poniższych argumentów. Odnosząc się do całokształtu zagadnień prawnych objętych zapytaniem prawnym, Rzecznik Finansowy zaprezentował swoje stanowisko w odniesieniu do kluczowych dla rozstrzygnięcia kwestii z tym związanych. Rzecznik stanął na stanowisku, iż:

1)     umowa ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym jest umową mieszaną, zawierającą elementy różnych umów, a w szczególności umowy o zarządzanie środkami na zlecenie (umowa typu asset management),

2)     umowa ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym jest umową z zobowiązaniem do świadczenia wzajemnego, jakim jest zarządzanie środkami na zlecenie,

3)     w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym ubezpieczyciel zobowiązuje się - w razie zajścia wypadku ubezpieczeniowego - spełnić świadczenie polegające na zapłacie określonej kwoty pieniężnej oraz spełnić świadczenie polegające na zarządzaniu środkami na zlecenie, a ubezpieczający zobowiązuje się spełnić świadczenie polegające na zapłacie składki i innego wynagrodzenia za zarządzenie środkami na zlecenie,

4)     zarówno na gruncie ustawy o działalności ubezpieczeniowej jak i nowo uchwalonej ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej wartość wykupu stanowi odrębną kategorię prawną od świadczenia z umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym;

5)     świadczenie z tytułu dożycia jest świadczeniem głównym w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, o ile jego wysokość jest uzależniona od czynnika aktuarialnego;

6)     wartość wykupu nie stanowi głównego świadczenia z umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, a w szczególności nie jest świadczeniem w rozumieniu art. 353 k.c.;

7)      brak jest tytułu prawnego dla pomniejszenia środków zgromadzonych w ubezpieczeniowym funduszu kapitałowym o jakiekolwiek kwoty w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy ubezpieczenia, w szczególności w postaci opłaty likwidacyjnej;

8)     na gruncie stosunków zobowiązaniowych opłata likwidacyjna nie jest dopuszczalna prawnie ze względu na brak ekwiwalentnego świadczenia po stronie ubezpieczyciela;

9)     pomniejszenie procentowe wartości rachunku stanowi ukrytą opłatę likwidacyjną, co prowadzi do tożsamej konkluzji, jak w przypadku orzecznictwa sądowego dotyczącego jawnej opłaty likwidacyjnej;

10)     długotrwały charakter umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym nie należy do jej essentialia negotii, podobnie jak długotrwałe oszczędzanie środków pieniężnych nie stanowi normatywnego celu tej umowy.

Ponadto w trakcie prac nad poglądem, a także biorąc pod uwagę wagę pytania prawnego Rzecznik Finansowy, chcąc zobrazować SN kształtującą się w ostatnim czasie linię judykatury, dokonał kwerendę orzecznictwa sądów powszechnych w sprawach dotyczących wartości wykupu i opłaty likwidacyjnej. Mamy nadzieję, że będzie ona pomocna dla SN w pełnej analizie rozstrzyganego zagadnienia prawnego.

Na koniec wyrażamy nadzieję, iż rozstrzygnięcie SN zamknie dyskusje na temat charakteru prawnego opłaty likwidacyjnej oraz wartości wykupu w tysiącach obecnie toczących się postępowań sądowych. Opłata likwidacyjna i wartość wykupu to dwie strony tego samego niedozwolonego mechanizmu, dzięki któremu ubezpieczyciele zatrzymywali całość albo znaczną część środków pieniężnych osób ubezpieczonych w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym.


Pogląd Rzecznika Finansowego

 

 




Pozostałe artykuły w kategorii: Sprawy bieżące


Administracja strony: EPC System - Outsorcing IT