Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 10 października 2005 roku, sygn. akt XVII AmC 56/04, niepublikowany

Sąd Okręgowy w Warszawie, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów po rozpoznaniu w dniu 10 października 2005 r., w Warszawie sprawy z powództwa S. W. przeciwko  Zakładowi Ubezpieczeń na Życie SA w Warszawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone


1. uznaje za niedozwolone i zakazuje stosowania w umowach z konsumen­tami Zakładowi Ubezpieczeń na Życie SA w Warszawie postanowienia wzorca umowy o treści: „Odpowiedzialność ZU Życie SA w odniesieniu do poszczególnych ubezpieczonych wygasa (...) w razie wypowiedzenia umowy ubezpieczenia z upływem ostatniego mie­siąca za który opłacono składkę, najpóźniej jednak z dniem rozwiązania umowy ubezpieczenia".




2. oddala powództwo w pozostałej części


3. wpis tymczasowy uznaje za ostateczny i nakazuje pobranie kasie Sądu Okręgowego w Warszawie od Zakładu Ubezpieczeń na Życie SA w Warszawie kwotę 166 zł (sto sześćdziesiąt sześć zł) tytułem kosztów sądowych, obciążając Skarb Państwa kosztami postępowania w pozostałej części


4. zasądza od S. W.  na rzecz  Zakładu Ubezpieczeń na Życie SA w Warszawie kwotę 120 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowe­go, znosząc te koszty pomiędzy stronami w pozostałej części


5. zarządza publikacje prawomocnego Wyroku w Monitorze Sądowym i Gospodarczym na koszt pozwanego.


Powódka wniosła o uznanie za niedozwolone i zakazanie stosowania po­zwanemu  Zakładowi Ubezpieczeń na Życie S.A. w Warszawie postanowień wzorca umowy o treści:

a. „Umowa grupowego ubezpieczenia może być wypowiedziana na piśmie na koniec miesiąca kalendarzowego- z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wy­powiedzenia; przez: 1) ubezpieczającego - pod warunkiem, że co najmniej 75% ubezpieczonych pracowników wyrazi uprzednio zgodę pisemną na rozwiązanie umowy,"

b. „W przypadku wypowiedzenia umowy (ast. 1 pkt 1 i 2), ubezpieczający jest zobowiązany przekazywać ZU ŻYCIE S.A. składki do końca okresu wypowiedzenia."

c. „Odpowiedzialność ZU ŻYCIE S.A. w odniesieniu do poszczególnych ubezpieczonych wygasa:
(...) 5) w razie wypowiedzenia umowy ubezpieczenia -z upływem ostatniego miesiąca kalendarzowego, za który opłacono składkę, najpóźniej jednak z dniem rozwiązania umowy ubezpieczenia ( §16)."


Powódka wywodziła, że pierwsza z klauzul jest sprzeczna z art. 830 § 1 k.c. oraz art. 3853 pkt 14, gdyż uzależnia prawo odstąpienia od umowy od zło­żenia oświadczeń woli innych osób.


Druga z wymienionych wyżej klauzul powoduje, że na ubezpieczonym ciąży obowiązek uiszczania składki do końca okresu wypowiedzenia, pomimo, że odpowiedzialność ubezpieczonego kończy się ( stosownie do § 24 pkt 5 OWU) z upływem ostatniego miesiąca kalendarzowego za który opłacono składkę. Narusza do zdaniem powódki art. 385   pkt 22 k.c.


Ponadto powódka wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 3600 zł.


Pozwany nie uznał powództw i wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania zastępstwa procesowego według norm przepisanych.


Podniósł on, że od 1 stycznia 2004 r. zmienił wzorzec umowy - ogólne warunki grupowego ubezpieczenia na życie (...). Nowe warunki zostały wpro­wadzone uchwałą Zarządu  i nie zawierają one klauzuli wymienionej wyżej w pkt a.


Odnosząc się do drugiej z kwestionowanych przez powoda klauzul, po­zwany podniósł, że dotyczy ona sytuacji, gdy po wypowiedzeniu umowy ubez­pieczony przestaje opłacać składkę. Zapis taki nie stanowi niedozwolonej klau­zuli umownej.


Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił, co następuje:


Pozwany przyznał, że stosował w umowach z konsumentami wzorzec umowy - ogólne warunki grupowego ubezpieczenia pracowniczego (...), które zwierały wskazane w pozwie klauzule. Powódka zaś przyznała, że uchwałą Zarządu (...), zostały wprowa­dzone nowe ogólne warunki, które nie zawierają klauzuli wymienionej wyżej w pkt a. Okoliczności te należało uznać za udowodnione.


Tak więc, sporna pozostaje ocena skutków prawnych zmiany wzorca, a także charakteru klauzul wymienionych w pkt b i c.


W tym stanie faktycznym Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:


Stosownie do treści art. 47939 k.p.c, z żądaniem uznania postanowienia wzorca umowy za niedozwolone można wystąpić również wtedy, gdy pozwany zaniechał jego stosowania, jeżeli od tego zaniechania nie minęło sześć miesięcy.


Skoro zatem w niniejszej sprawie pozwany zaniechał stosowania klauzuli określonej w pkt a z dniem 1 stycznia 2004 r., a powódka wystąpiła z pozwem w dniu 30 czerwca 2004 r., uznać należało, że wytoczenie powództwa nastąpiło w ustawowym terminie, a okoliczność zaniechania stosowania wzorca nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie.


W ocenie Sądu, należy podzielić stanowisko powódki, że zapis o treści: „Umowa grupowego ubezpieczenia może być wypowiedziana na piśmie na ko­niec miesiąca kalendarzowego- z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypo­wiedzenia; przez: 1) ubezpieczającego - pod warunkiem, że co najmniej 75% ubezpieczonych pracowników wyrazi uprzednio zgodę pisemną na rozwiązanie umowy," - jest sprzeczny z bezwzględnie obowiązującą normą art. 830 § 1 k.c. Powoduje to, że należy uznać go za nieważny z mocy art. 58 § 1 k.c.


Okoliczność ta sprawia, że nie podlega on ocenie w zakresie zgodności z dobrymi obyczajami i rażącego naruszania interesu konsumenta. Ochrona praw­na określona w art. 3851 § 1 k.c. dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy postanowienie wzorca umowy jest ważne, gdyż niedozwolony charakter klauzuli powoduje jedynie jej bezskuteczność. W ramach kontroli abstrakcyjnej wzorca umowy dokonywanej przez sąd ochrony konkurencji i konsumentów nie jest możliwe więc, stwierdzenie, że nieważna z mocy prawa klauzula jest niedozwolona i za­kazać jej stosowania, gdyż jako nieważna z mocy prawa, klauzula taka nie wy­wołuje żadnych skutków prawnych, a więc w istocie nie jest stosowana od po­czątku.


Odnosząc się do klauzuli o treści: „W przypadku wypowiedzenia umowy (ast. 1 pkt 1 i 2), ubezpieczający jest zobowiązany przekazywać ZU ŻYCIE S.A. składki do końca okresu wypowiedzenia." , zważyć należało, że odnosi się ona do kształtu stosunków prawnych pomiędzy stronami w okresie od wypo­wiedzenia umowy do jej rozwiązania.


W ocenie Sądu, w okresie pomiędzy wypowiedzeniem umowy a rozwią­zaniem umowy na skutek wypowiedzenia, strony pozostają w stosunku umow­nym w pierwotnym kształcie, a zatem w tym czasie każda ze stron ma obowią­zek spełniania swojego świadczenia. Oznacza to, że na ubezpieczonym ciąży obowiązek uiszczania składki za okres wypowiedzenia, a na pozwanym, w razie wystąpienia w tym czasie zdarzenia objętego ubezpieczeniem, wypłaty należne­go świadczenia. Z tego tez powodu należy uznać, że powyższy zapis przewidu­jący obowiązek świadczenia po stronie ubezpieczonego w okresie wypowiedze­nia nie jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco nie narusza interesu kon­sumenta.


Natomiast, w świetle powyższego, zważyć należało, że klauzula o treści: „Odpowiedzialność ZU ŻYCIE S.A. w odniesieniu do poszczególnych ubezpieczonych wygasa: (...) 5) w razie wypowiedzenia umowy ubezpieczenia - z upływem ostatniego miesiąca kalendarzowego, za który opłacono składkę, najpóźniej jednak z dniem rozwiązania umowy ubezpieczenia ( §16)."- pozostaje w sprzeczności z powyższą zasadą. Zapis ten przewiduje uprawnienie do zaniechania świadczenia ze strony ubezpieczyciela pomimo trwania stosunku umow­nego, a więc istnienia po stronie ubezpieczonego obowiązku świadczenia skład­ki. Zapis taki narusza art. 385 3 pkt 22 k.c. i jest sprzeczny z dobrymi obyczaja­mi, rażąca naruszając interes konsumenta.


W ocenie Sądu, nie ma znaczenia czy skala zastosowania tego zapisu jest znaczna czy tez jednostkowa, gdyż dla oceny abuzywności postanowienia wzor­ca umowy nie jest koniecznym aby był on stosowany. Wystarczającym jest aby postanowienie wzorca znalazło się w ofercie skierowanej do konsumenta (vide art.47938 k.p.c).


Nadto, należy podkreślić, że Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie kwestionuje przy tej okazji prawa ubezpieczyciela do rozwiązania umowy (które pozwany nazywa „zerwaniem") ze skutkiem na koniec miesiąca, za który uiszczono składkę. Należy jednak wyraźnie odróżnić instytucję rozwiązania umowy od zaprzestania spełnianie świadczenia przez jedna ze stron umowy, co przewiduje powyższa klauzula.


Z tych względów orzeczono jak w sentencji, uznając za niedozwoloną i zakazując stosowania w umowach z konsumentami klauzuli wymienionej w pkt c, ( art. 479 42 § 1 k.p.c.) i oddalając powództwo w pozostałej części jako bezza­sadne.


O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku sporu (art.98

k.p.c).


Publikację prawomocnego Wyroku na koszt pozwanego zarządzono na podstawie art.47944 § 1 k.p.c.


Administracja strony: EPC System - Outsorcing IT