Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 26 czerwca 2006 roku, sygn. akt XVII Amc 102/05, niepublikowany

Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów  po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2006 r. w Warszawie sprawy z powództwa przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń E. Spółka Akcyjna w S. o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone


I. Uznaje za niedozwolone i zakazuje Towarzystwu Ubezpie­czeń E. Spółka Akcyjna w S. stosowania w umowach z konsumentami postanowienia wzorca umowy o treści: „ Jeżeli na pod­stawie wniosku, złożonego dokumentu lub oświadczenia Ubezpieczający uzyskał nienależną obniżkę składki, Ubezpieczycielowi przysługuje pra­wo żądania dopłaty składki wraz z odsetkami, a w przypadku gdy szkoda już powstała - prawo obniżenia odszkodowania o kwotę zaniżonej skład­ki lub prawo całkowitego jego odmówienia".



II. Zasądza od Towarzystwa Ubezpieczeń E. Spółka Akcyjna w S. na rzecz kwotę 360 zł /trzysta sześćdziesiąt złotych/ tytułem kosztów zastępstwa procesowego


III. Wpis tymczasowy w kwocie 500 zł /pięćset/ złotych uznaje za osta­teczny i nakazuje jego pobranie od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Kasa Sądu Okręgowego w Warszawie

IV.     Zarządza publikację prawomocnego wyroku w Monitorze Sądo­wym i Gospodarczym na koszt pozwanego.


Powód złożył w dniu 20 czerwca 2006 r. niedozwolone postanowienia zawartego w § 19 pkt. 5 Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Pojazdów Mechanicznych od Utraty, Zniszczenia lub Uszkodze­nia (Autocasco) oraz Kosztów Udzielenia Natychmiastowej Pomocy „H. Assistance" obowiązujących w Towarzystwie Ubezpieczeń E. S.A. z siedzibą w S., którego treść jest następująca: „Jeżeli na pod­stawie wniosku, złożonego dokumentu lub oświadczenia Ubezpieczający uzyskał nienależną obniżkę składki, Ubezpieczycielowi przysługuje prawo żądania do­płaty składki wraz z odsetkami, a w przypadku gdy szkoda już powstała -prawo obniżenia odszkodowania o kwotą zaniżonej składki lub prawo całkowitego jego odmówienia". Powód podniósł, iż z powołanego powyżej zapisu nie wynika jednoznacznie, kiedy Ubezpieczyciel może obniżyć odszkodowanie o kwotę za­niżonej składki, a kiedy odmówić wypłaty odszkodowania w całości. Ponadto należy podnieść, że zapis ten - w sytuacji, kiedy Ubezpieczający opłacił składkę - stanowi jednostronnie ujęte uprawnienie kształtujące po stronie Ubezpieczy­ciela. Zdaniem powoda jedynie do arbitralnej decyzji Ubezpieczyciela należy kwestia obniżenia odszkodowania o kwotę zaniżonej składki lub całkowita od­mowa jego wypłaty.


Ponadto Powód wskazał, iż jego zdaniem spełnione zostały przesłanki z art. 3853 § 1 k.c, ponieważ klauzula zawarta w § 19 pkt. 5 ogólnych warunków ubezpieczenia pojazdów mechanicznych, kształtuje prawa konsumenta i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.


Powód ponadto wskazał, iż jest legitymowany do występowania w przedmiotowej sprawie.


W odpowiedzi na pozew Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w cało­ści i wskazał, iż przedmiotowy wzorzec umowny dotyczy ubezpieczeń mienia wraz z ubezpieczeniem kosztów udzielania pomocy. Pozwany podkreślił, iż nie jest to ubezpieczenie obowiązkowe, a jedynie umowa ubezpieczenia zawierana dobrowolnie przez ubezpieczającego.


Pozwany wskazał, iż zakład ubezpieczeń zawierając umowę ubezpiecze­nia dokonuje oceny ryzyka ubezpieczeniowego w oparciu o oświadczenia i okoliczności podane przez ubezpieczającego we wniosku ubezpieczeniowym. We wniosku jest zawarte pytanie o tzw. szkodliwość czyli ilość szkód w określonym okresie czasu poprzedzającym zawarcie umowy ubezpieczenia. Od tych oświadczeń Ubezpieczycie uzależnia nie tylko wysokość składki, ale także przede wszystkim możliwość objęcia pojazdu ochroną ubezpieczeniową. Pozwany wskazuje, iż zgodnie z art. 815 § 3 k.c. ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności w sytuacji gdy ubezpieczający podał niezgodne z prawdą okoliczno­ści, o które zakład pytał przed zawarciem umowy, jeżeli te okoliczności mają wpływ na zwiększenie prawdopodobieństwa wypadku objętego umową. Wobec powyższego Pozwany wskazuje, iż „w przypadku niezależnego (tj. na skutek złożenia nieprawdziwego oświadczenia ubezpieczającego) uzyskania obniżenia składki ubezpieczycielowi przysługuje prawo odmowy wypłaty odszkodowania co nie jest postanowieniem niedozwolonym wobec konsumentów.


Ponadto pozwany wskazał, iż zaskarżony zapis OWU AC, nie oznacza generalnej zasady nie płacenia stronie umowy (konsumentom) odszkodowania, co jego zdaniem wyłącza kwestię naruszenia interesów konsumentów i dobrych obyczajów. Ponadto powód podkreślił, iż odszkodowanie nie może być wypła­cone w przypadku złożenia fałszywych oświadczeń konsumenta.


Pozwany wskazał także, iż przedmiotowy wzorzec umowy nie koliduje z dobrymi obyczajami, które nie przewidują właśnie zachowań takich jak wyzysk czy nadmierna chęć zysku, a jedynie uzależniają wypłatę odszkodowania od prawdomówności konsumenta przy zawieraniu umowy, która jest niezbędna do prawidłowego oszacowania ryzyka ubezpieczeniowego.


Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył co następuje.


Zgodnie z art. 3851 § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsu­mentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.


Powszechnie przyjętym w orzecznictwie i piśmiennictwie jest pogląd, iż dobre obyczaje odpowiada w zasadzie pojęciu zasad współżycia społecznego, a istotą dobrego obyczaju jest szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowie­ka. Sprzeczne z dobrymi obyczajami jest więc postępowanie mające na celu ukształtowanie stosunku prawnego z naruszeniem zasady równości stron, które rozumiane jest jako nieuczciwe, nierzetelne i sprzeczne z powszechnie akcepto­wanymi obyczajami, standardami działania (vide wyrok SN z dnia 8 czerwca 2004r., sygn. akt I CK 635/03)


W ocenie Sądu zaskarżony wzorzec umowny zawarty w § 19 pkt. 5 OWU AC zawiera treść, która pozostawia Ubezpieczycielowi prawo jednostronnego ustalenia i opartego na zasadzie uznaniowości rozstrzygnięcia o tym czy Ubez­pieczającemu należy wypłacić kwotę odszkodowania pomniejszoną o kwotę za­niżonej składki czy też odmówić wypłaty całego odszkodowania. Powołany § 19 ust. 5 OWU AC nie precyzuje w oparciu o jakie przesłanki Ubezpieczyciel rozstrzyga opisaną powyżej kwestię, co prawda Pozwany wskazuje na sposób interpretacji i praktykę w opisywanej sytuacji, ale nie zmienia to faktu, iż przez zaskarżone brzmienie § 19 ust. 5 OWU AC Ubezpieczyciel dopuścił możliwość rozstrzygnięcia na podstawie jednostronnej oceny przez Ubezpieczyciela, nie wynikającej wprost z OWU AC. Brak jest zatem jasnych i jednoznacznych kryteriów, na podstawie których Ubezpieczyciel odmówi wypłaty odszkodowania albo wypłaci odszkodowanie w zmniejszonej wysokości.


Sąd nie neguje uprawnienia Ubezpieczyciela do odmowy wypłaty od­szkodowania, w szczególności w sytuacji podania przez Ubezpieczającego nie­prawdziwych danych przed zawarciem wniosku, jednak jeżeli § 19 pkt.5 wska­zuje iż w takiej sytuacji możliwe jest wypłacenie odszkodowania w kwocie po­mniejszonej o kwotę zaniżonej składki lub odmowa wypłacenia całego odszko­dowania, to wskazanym byłoby jednoznaczne podanie na podstawie jakich prze­słanek dopuszczalne jest każde z ww. rozwiązań. Zaznaczyć przy tym należy, iż kwestionowane postanowienie §19 pkt 5 owu AC nie zawiera zastrzeżenia za­wartego w art. 815 §3 k.c. stanowiącego ,iż ubezpieczyciel wolny jest od odpo­wiedzialności tylko wtedy , jeżeli podane przez ubezpieczającego niezgodnie z prawdą okoliczności mają wpływ na zwiększenie prawdopodobieństwa wypad­ku objętego ochroną.


Wobec braku przedstawienia w OWU AC wskazanych powyżej kryteriów (przesłanek) uznać należy, iż rozstrzygnięcie dokonywane przez Ubezpieczy­ciela na podstawie § 19 pkt. 5 OWU AC może naruszać interes ubezpieczające­go.


Wobec powyższego w ocenie Sądu taki zapis § 19 pkt. 5 Ogólnych Wa­runków Ubezpieczenia Pojazdów Mechanicznych od Utraty, Zniszczenia lub Uszkodzenia (Autocasco) oraz Kosztów Udzielenia Natychmiastowej Pomocy „H. Assistance", jako postanowienie nie uzgodnione z konsumentem indywidualnie, kształtuje prawa konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.


Ponadto w ocenie Sądu § 19 pkt. 5 OWU AC, z uwagi na powołane po­wyżej okoliczności, przyznaje Pozwanemu prawo do dokonywania wiążącej in­terpretacji umowy, co stanowi niedozwolone postanowienie umowne, wskazane wart. 3853pkt. 9.

Mając powyższe na uwadze, Sąd w myśl art. 47912 kpc, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do treści art. 98 k.p.c.


O publikacji prawomocnego wyroku zarządzono na podstawie art. 47944 kpc.


Administracja strony: EPC System - Outsorcing IT