Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sąd Ochrony konkurencji i Konsumentów, z dnia 16 kwietnia 2003 roku, sygn. akt XVII Amc 24/02, niepublikowany

Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2003 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa J K

przeciwko Międzynarodowej Korporacji Gospodarczej „I." sp. z o.o. z sie­dzibą w T. o uznanie postanowień wzorca umownego za niedozwolone


I. uznaje za niedozwolone stosowanie przez pozwaną w obrocie z konsu­mentami postanowienie wzorca umowy zawarte w treści umowy pomiędzy Międzynarodową Korporacją Gospodarczą „I." sp. z o.o. w T. a J. K. o treści następującej:

 

♦ - „ Występujący, który odstępuje od umowy przed utworzeniem grupy, traci opłatę wstępną"

 

♦ - „ koszty administracyjne - jest to opłata wyrażona procentowo w stosunku zestawu kwotowego, określona na pierwszej stronie umowy, pobierana przez I. na obsługę i administrację systemu miesięcznie w postaci tzw. opłaty administracyjnej lub w przypadkach zawartych w art. 15 i art. 16 ogólnych warunków umowy jednorazowo w pełnej wysokości"

♦ - „ Członek Grupy, uzyska zwrot wpłaconych rat podstawowych (bez walo­ryzacji i oprocentowania) w czasie likwidacji grupy określonej w Art. 19, po potrąceniu należnych I. kosztów administracyjnych - zgodnie z Art. 6 ust. 7, opłaty wstępnej oraz kosztów ubezpieczenia"



II.    oddala powództwo w pozostałym zakresie.


Powód - wniósł o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie Międzynarodowej Korporacji Gospodarczej „I." sp. z o.o. z siedzibą w T. ich stosowania.


Jako sprzeczne z art. 3851 § 1 i art. 3853 kpc powód wskazał postanowienia o treści:

♦ „występujący, który odstępuje od umowy przed utworzeniem grupy, traci opłatę wstępną" - jako sprzeczne z art. 3853 pkt 17 - (dotyczy art. 5 ust. 3 wzorca umowy)

♦ koszty administracyjne jest to opłata wyrażona procentowo w stosunku do wybranego zestawu kwotowego, określona na pierwszej stronie umowy, po­bierana przez I. na obsługę i administrację systemu miesięcznie w postaci tzw. opłaty administracyjnej lub w przypadkach zawartych w Art. 15 i Art. 16 Ogólnych warunków umowy jednorazowo w pełnej wysokości" - jako sprzeczne z art. 3853 pkt 11-13, 16 i 17 kc - (dotyczy art. 6 ust. 7 wzorca umowy).

W piśmie z dnia 2.05.2002 powód rozszerzył powództwo żądając nadto uznanie za niedozwolone kolejnych postanowień wzorca o treści:

♦ - „ Członek grupy, uzyska zwrot wpłaconych rat podstawowych (bez walo­ryzacji i oprocentowania) w czasie likwidacji grupy określonej w Art. 19, po potrąceniu należnych I. kosztów administracyjnych zgodnie z art. 6 ust. 7, opłaty wstępnej oraz kosztów ubezpieczenia"

II. oddala powództwo w pozostałym zakresie.


Powód - wniósł o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone i za­kazanie Międzynarodowej Korporacji Gospodarczej „I." sp. z o.o. z siedzibą w T. ich stosowania.

Jako sprzeczne z art. 3851 § 1 i art. 3853 kpc powód wskazał postanowienia o treści:

♦ „występujący, który odstępuje od umowy przed utworzeniem grupy, traci opłatę wstępną" - jako sprzeczne z art. 3853 pkt 17 - (dotyczy art. 5 ust. 3 wzorca umowy)

♦ koszty administracyjne jest to opłata wyrażona procentowo w stosunku do wybranego zestawu kwotowego, określona na pierwszej stronie umowy, po­bierana przez I. na obsługę i administrację systemu miesięcznie w postaci tzw. opłaty administracyjnej lub w przypadkach zawartych w Art. 15 i Art. 16 Ogólnych warunków umowy jednorazowo w pełnej wysokości" - jako sprzeczne z art. 3853 pkt 11-13, 16 i 17 kc - (dotyczy art. 6 ust. 7 wzorca umowy).

W piśmie z dnia 2.05.2002 powód rozszerzył powództwo żądając nadto uznanie za niedozwolone kolejnych postanowień wzorca o treści:

♦ - „ Członek grupy, uzyska zwrot wpłaconych rat podstawowych (bez walo­ryzacji i oprocentowania) w czasie likwidacji grupy określonej w Art. 19, po potrąceniu należnych I. kosztów administracyjnych zgodnie z art. 6 ust. 7, opłaty wstępnej oraz kosztów ubezpieczenia" - jako sprzecznej art. 3853 pkt 12, 13, 17 kc - (dotyczy art. 15 ust. 2 wzorca umowy)

♦ „W ciągu trzech miesięcy licząc od terminu zakończenia planu ratalnego I. dokona ostatecznej likwidacji grupy. Fundusze jakie ewentualnie pozo­staną po likwidacji grupy zostaną przeznaczone na:

a. pokrycie strat powstałych w grupie z powodów niezawinionych przez I. (np. niemożliwości wyegzekwowania zadłużenia od Członków Grupy lub poręczycieli,

b. wypłatę rat podstawowych Członkom Grupy, którym nie został przydzielo­ny towar, a którzy zrezygnowali lub zostali wykluczeni zgodnie z zasadami określonymi w Art. 15 i Art. 16. Jeżeli będące w dyspozycji I. środki fi­nansowe, będą niewystarczające dla całkowitego zaspokojenia wierzytelno­ści w powyższej kolejności płatności należności dokonywane będą propor­cjonalnie do wysokości wpłat, każdego Członka Grupy. Jakiekolwiek zmniejszenie się funduszu grupy, wywołane przez zdarzenia uwzględnione w tej umowie, a nie zależne od I. będzie obciążało proporcjonalnie Członków Grupy" - jako sprzeczne z art. 3853 pkt 2 i 12 kc - (dotyczy art. 19 umowy).


Uzasadniając pozew powód podkreślił, iż w/w postanowienia nie są oparte na zasadach współżycia społecznego i dobrych obyczajach. Wywodził, iż umowa -wzorzec obwarowany został licznymi warunkami, obowiązkami i karami obcią­żającymi jedynie klienta. Podnosił, iż postanowienia wzorca umowy nie nakła­dają na I. ryzyka oraz odpowiedzialności z tytułu prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej.


W odpowiedzi na pozew pozwana spółka wniosła o oddalenie pozwu w całości. W uzasadnieniu podniosła, iż na mocy Zarządzenia Prezesa Zarządu „I." spółki z dnia 2 lipca 2001 zaprzestała stosowania zaskarżonego wzorca umowy. Jednocześnie pozwana wskazała na treść art. 47939 kpc twierdząc, iż na mocy tegoż przepisu z żądaniem uznania postanowień wzorca umowy za niedo­zwolone można wystąpić jeżeli od tego zaniechania nie minął prawie rok. Powód w piśmie z dnia 7.10.2002  zaprzeczył twierdzeniom pozwanej podnosząc, iż strona pozwana zmieniła wyłącznie nazwę systemu. A mianowi­cie wycofała umowę „Auto na Raty" wprowadzając umowę „Auto dla Ciebie". Nadto powód przywołał i dołączył pisma kierowane przez I. do niego z 3 września 2001 ), z 26.09.2001  i 24.10.2001 tj. po dacie rzekomego zaprzestania stosowania wzorca.

Rozpoznając odwołanie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił i zważył co następuje:


Niedozwolonymi klauzulami umownymi są stosownie do art. 3851 kc takie po­stanowienia umowy zawieranej z konsumentami, które nie zostały uzgodnione indywidualnie, a kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszają jego interesy. W art. 3853 kc ustawo­dawca wskazał przykładowy katalog (niezamknięty) niedozwolonych postano­wień umownych.


Na wstępie odnieść należało się do podstawowego i jedynego zarzutu strony po­zwanej a mianowicie, iż zaprzestała ona stosowania zaskarżonego wzorca umo­wy, w dniu 2 lipca 2001 a zatem stosownie do art. 47939 kpc roszczenie powoda jest przedawnione.


W ocenie Sądu podniesiony zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.

Po pierwsze na tę okoliczność pozwana oprócz gołosłownego twierdzenia nie złożyła żadnych dowodów.


Zakładając nawet, iż jest to twierdzenie prawdziwe i dotyczy nowo zawieranych umów z konsumentami to i tak aby można było przyjąć, iż doszło do zaprzesta­nia stosowania klauzuli abuzywnych nastąpić musiałby stan sanacji umów już istniejących w obrocie a zawierających zaskarżone jako abuzywne postanowie­nia. Zauważyć należy, iż występują one w obrocie i obowiązują strony. Nie można zatem przyjąć, iż skoro danego wzorca nie stosuje się w stosunku do nowych konsumentów to w ogóle nastąpił fakt zaprzestania ich stosowania. W ocenie Sądu stan zaprzestania nastąpiłby gdyby strona pozwana podjęła działa­nia zmierzające do zmiany treści istniejących w obrocie z konsumentami umów zawierających klauzule niedozwolone. I dopiero od czasu wyeliminowania z rynku (np. w drodze aneksu) wszystkich istniejących umów a zawierających klauzule niedozwolone można byłoby przyjąć, iż doszło do zaprzestania stoso­wania klauzul niedozwolonych.


Zauważyć nadto należy, iż pozwana nawet nie twierdzi, że „zaprzestanie" po 2 lipca 2001 r. dotyczy umów zawartych przed tą datą. W obrocie więc istnieje kilkanaście tysięcy bądź kilkadziesiąt tysięcy już obowiązujących umów zawie­rających klauzule abuzywne.


Zwrócić uwagę również należy, iż skoro strona pozwana twierdzi, że zaprzestała stosowania zakwestionowanego wzorca to przyjąć należy, iż uznała, że wzorce te zawierają sprzeczne z prawem postanowienia, które należy wyeliminować.


Konkludując, Sąd uznał za bezzasadny i nieudowodniony zarzut zaprzestania stosowania wzorca zawierającego klauzule niedozwolone. Przechodząc do merytorycznej oceny zakwestionowanych pozwem postanowień wzorca Sąd zważył co następuje.


Postanowienie wzorca zawarte w art. 5 ust. 3 „wstępujący, który odstępuje od umowy przed utworzeniem grupy, traci opłatę wstępną" Sąd uznał jako niedozwolone i sprzeczne z art. 385 § 1 i art. 385 pkt 17 kc.


W ocenie Sądu postanowienie to nakłada na konsumenta, który nie wykonał zo­bowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanego odstępnego.


Zauważyć należy, iż oprócz opłaty wstępnej konsument ponosi koszty admini­stracyjne w wysokości 72,60 PLN.


Brak jest ekwiwalentności świadczenia z drugiej strony w sytuacji gdy wystą­pienie z systemu następuje przed utworzeniem Grupy. Pozwana w tym okresie nie poniosła żadnych kosztów, żadnego ryzyka. Tak wysokie odstępne jest więc nieuzasadnionym przysporzeniem pozwanej.


Podobne stanowisko zajął Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie o sygn. akt XVII Amc 18/01 oraz Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalając ape­lację strony pozwanej.


Za niedozwolone Sąd uznał również postanowienia wzorca zawarte w art. 6 ust. 7. Postanowienie to określa - definiuje koszty administracyjne a jednocześnie stanowi, iż w przypadkach wystąpienia z grupy koszty te konsument ponosi jed­norazowo. Oznacza to w praktyce - vide (k- 28), iż powód wpłaciwszy raty podstawowe w wysokości 2.700 PLN i koszty administracyjne miesięczne w wysokości 653,40 zł powinien na rzecz I. uiścić całość kosztów administra­cyjnych jednorazowo tj. 24,20% x 33.000 (wartość zestawu) tj, kwotę 7.986,00. W piśmie z dnia 3 września 2001 I. tłumaczy powodowi „Ponieważ suma wpłaconych przez Pana rat jest niższa od kosztów administracyjnych na rzecz „I." to w tym przypadku zostaje zastosowany Art. 6 ust. 7 (...). A zatem dopiero po wpłaceniu kwoty 7.986 PLN stanowiącej równowartość kosztów administracyjnych powód mógłby domagać się zwrotu rat podstawo­wych. Oznacza to, że w praktyce postanowienie to wyłącza obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie nie spełnione w całości lub w części w przypadku rezygnacji konsumenta z umowy co jest sprzeczne z art. 3853pktl2, 13, 16, 17 kc.


Również za niedozwolone Sąd uznał postanowienie zawarte w art. 15 ust. 2 wzorca stanowiące, iż członek grupy, uzyska zwrot wpłaconych rat podstawo­wych (bez waloryzacji i oprocentowania) w czasie likwidacji grupy określonej w Art. 19 po potrąceniu należnych I. kosztów administracyjnych - zgodnie z Art. 6 ust. 7, opłaty wstępnej oraz kosztów ubezpieczenia jako sprzeczny z art. 385 pkt 12, 13, 17 kc. Wprawdzie literalnie umowa nie pozbawia konsumenta prawa do żądania zwrotu uiszczonych rat czystych lecz de facto ustalając bardzo odległy czas wypłaty i uzależniając wypłatę od zachowania innych uczestników grupy (Art. 19) oraz potrącając jednorazowo rażąco wygórowaną całość kosz­tów administracyjnych zgodnie z Art. 6 ust. 7 postanowienia umowy czynią prawo konsumenta iluzorycznym.


W pozostałym zakresie Sąd powództwo oddalił. Powód rozszerzył powództwo pismem z dnia 2.05.2002 i w tej części powództwa w ogóle nie uzasadnił. Nie był również obecny na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2003 (k- 56). Na marginesie należy zauważyć, iż Sąd w uzasadnieniu dokonał kompilacji kon­troli postanowień konkretnej umowy z kontrolą abstrakcyjną wzorca umowy celem jasności prezencji swojego stanowiska. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji. Publikacje wyroku zarządzono na podstawie art. 47944 § 1 kpc. O kosztach orzeczono stosownie do art. 98 kpc i art. 47944 § 2 kpc.


Administracja strony: EPC System - Outsorcing IT