Wyrok Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 18 kwietnia 2012 roku, sygn. akt II Ca 97/12, niepublikowany

Ze względu na zaistniałe okoliczności, a mianowicie spowodowanie uszkodzenia samochodu przez dzikie zwierzę (sarnę), które wbiegło na drogę pod samochód powoda powodując jego uszkodzenia, dla wyłączenia odpowiedzialności pozwanego ubezpieczyciela za tę szkodę przy ustaleniu, że samochód powoda w chwili wypadku nie miał ważnego badania technicznego, konieczne byłoby udowodnienie przez stronę pozwaną (art. 6 k.c.), że zaistniała szkoda lub jej rozmiar mają związek nie z faktem wybiegnięcia pod samochód sarny, ale wynikają z braku ważnego badania technicznego samochodu, jego złego stanu technicznego w chwili wypadku.

Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie pozwany ubezpieczyciel w ogóle nie zakwestionował okoliczności wypadku i powstania szkody podanych przez powoda i ustalonych przez sąd I instancji i nie podjął żadnej próby wykazania, że zły stan techniczny samochodu powoda miał wpływ na zaistnienie lub wielkość szkody w tym pojeździe, brak było jakichkolwiek podstaw do oddalenia powództwa będącego przedmiotem omawianego procesu i uznania, że odpowiedzialność strony pozwanej jest w tym konkretnym przypadku wyłączona.


Sąd Okręgowy w O. II Wydział Cywilny Odwoławczy po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2012 roku w O. na rozprawie sprawy z powództwa (...) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń S.A. w W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 12 października 2011 roku sygn. akt IC 733/11

1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądza od strony pozwanej  Zakładu Ubezpieczeń S.A w W. na rzecz powoda [...] kwotę 13.531,52 (trzynaście tysięcy pięćset trzydzieści jeden 52/100) zł z ustawowymi odsetkami poczynając od dnia 5 kwietnia 201 lr. do dnia zapłaty oraz koszty procesu w kwocie 3.094,00 zł w tym 2.400 zł kosztów zastępstwa prawnego,

2. zasądza od strony pozwanej Zakładu Ubezpieczeń S.A w W. na rzecz powoda [...] kwotę 1.877 (jeden tysiąc osiemset siedemdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, w tym kwotę 1.200 zł tytułem kosztów zastępstwa prawnego.

Wyrokiem z dnia 12.10.2011r. Sąd Rejonowy w O. oddalił powództwo [...] przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń S.A. w W. o zapłatę odszkodowania w kwocie 13.531,52 zł z ustawowymi odsetkami poczynając od dnia 5.04.2011r. oraz zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej koszty zastępstwa procesowego w wysokości 2.417 zł

Sąd ten ustalił, że strony łączyła umowa ubezpieczenia autocasco dla klienta indywidulanego oraz małego i średniego przedsiębiorcy, której przedmiotem był samochód powoda marki Volkswagen. Zgodnie z ogólnymi warunkami umów obowiązującymi u pozwanego ubezpieczyciela (§ 8.1.4 o.w.u.), ubezpieczyciel zwolniony był od obowiązku wypłaty odszkodowania w związku ze szkodą w pojeździe, jeśli pojazd w chwili zaistnienia szkody (wypadku) nie posiadał ważnego badania technicznego. Ze względu na to, że w rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną był fakt, że pojazd powoda, który w dniu 5.03.2011r. uległ uszkodzeniu po zderzeniu się z sarną, która wtargnęła na jezdnię, a stało się to w okresie objętym ochroną ubezpieczeniową, ale także w czasie, gdy uszkodzony pojazd powoda nie miał ważnego badania technicznego - zdaniem Sądu Rejonowego, powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd I instancji wskazał na zasadę swobody umów (art. 3531 k.c.), w/w zapis § 8.1.4 o.w.u., które jego zdaniem skutecznie wyłączyły obowiązek naprawienia tej szkody doznanej przez powoda ze względu na wskazywany i bezsporny w sprawie fakt braku ważnego badania technicznego pojazdu. Podkreślił Sąd, że zapisy w o.w.u. zmierzają do pomniejszenia ryzyka ubezpieczyciela i dlatego są w pełni uzasadnione. Zdaniem tego Sądu, zaniechanie wykonania badania technicznego przez powoda zwiększyło ryzyko wypadku ubezpieczeniowego, dlatego uzasadnione było zastosowanie sankcji w postaci wyłączenia odpowiedzialności pozwanego ubezpieczyciela.

Apelację od tego wyroku wniósł powód zaskarżając go w całości i zarzucając mu:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego to jest art. 3851 § 1 k.c. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że postanowienia § 8.1.4 o.w.u. autocasco dla klienta indywidulanego obowiązujących u strony pozwanej nie stanowią niedozwolonego postanowienia umownego,

2) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 47943 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i brak stwierdzenia nieskuteczności postanowienia § 8.1.4 o.w.u. w stosunku do powoda,

3) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 807 w zw. z art. 827 § 1 k.c. poprzez ich niezastosowanie i brak stwierdzenia, że § 8.1.4. o.w.u. jest nieważny w zakresie podnoszonym przez powoda przed Sądem I instancji.

W oparciu o te zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda dochodzonej w pozwie kwoty 13.531,52 zł wraz z ustawowymi odsetkami poczynając od dnia 5.04.2011 r. oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych za obie instancje.

W szerokim uzasadnieniu apelacji wskazano przede wszystkim na zastosowanie przez stronę pozwaną niedozwolonej klauzuli abuzywnej, która rażąco narusza interesy konsumenta ze względu na brak powiązania przyczyn wypadku z brakiem ważnego przeglądu technicznego uszkodzonego pojazdu powoda.

Strona pozwana w odpowiedzi na apelację powoda wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych

W sprawie stanowisko swoje wypowiedział także Rzecznik Ubezpieczonych, działając w oparciu o przepis art. 26 ust. 7 ustawy z dnia 23.05.2003r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczonych (Dz. U. Nr 124, poz. 1153 ze zm.) oraz w trybie art. 63 k.p.c. Rzecznik Ubezpieczonych wyraził i szeroko uzasadnił swój pogląd o bezzasadności wydanego przez Sąd Rejonowy wyroku oddalającego powództwo kierowane przez [...] przeciwko ZU S.A. w W. ze względu na to, że wyłączenie odpowiedzialności ubezpieczyciela byłoby dopuszczalne tylko wówczas, gdyby zaniedbanie stanu pojazdu mechanicznego (przedmiotu ubezpieczenia) pozostawało w związku przyczynowym z powstaniem lub zwiększeniem rozmiarów zaistniałej szkody w pojeździe powoda. Zdaniem Rzecznika zatem, postanowienie § 8.1.4. o.w.u. jest postanowieniem niedozwolonym w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c., w związku z czym nie wiąże powoda jako ubezpieczającego konsumenta, gdyż godzi w dobre obyczaje i rażąco narusza jego interes. Podkreślił ponadto Rzecznik to, że mające zastosowanie w niniejszej sprawie o.w.u. obowiązujące w ZU S.A. w czasie kiedy doszło do szkody w pojeździe powoda z dniem [...] zostały wycofane z obrotu, a obowiązujące od 1.06.20 l0 r. nowe ogólne warunki umów w omawianym zakresie istotnie zmodyfikował konstrukcję wyłączenia swej odpowiedzialności przyjmując, że możliwe jest ono w sytuacji podobnej do zaistniałej, a mianowicie przy braku ważnego badania technicznego, jeśli stan techniczny pojazdu miał wpływ na powstanie lub rozmiar szkody.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja powoda jest w pełni uzasadniona.

Na wstępie podkreślić należy, że Sąd odwoławczy orzekając w niniejszej sprawie w pełni podzielił jedynie ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji, które stosownie do przepisu art. 382 k.p.c. uznał za własne, zupełnie jednak nie podzielił wniosków, jakie Sąd I instancji wywiódł z ustalonego przez siebie stanu faktycznego. Dodatkowo Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 21.09.2011 r. (a zatem przed wydaniem zaskarżonego wyroku) do rejestru Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów prowadzonego zgodnie z przepisem art. 47945 k.p.c. został wpisany wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 7.04.2011r. sygn. XVII AmC 1509/10 - postanowienie uznane za niedozwolone, które brzmi „TuiR Warta S.A. nie odpowiada za szkody: powstałe w czasie ruchu pojazdu, gdy pojazd nie był dopuszczony do ruchu, a w przypadku pojazdów podlegających rejestracji, gdy w chwili zaistnienia szkody pojazd nie był zarejestrowany lub nie posiadał ważnego badania technicznego".

W związku z tym dodatkowym ustaleniem poczynionym przez Sąd Okręgowy wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 47943 k.p.c., prawomocny wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpisany do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, korzysta z tzw. prawomocności rozszerzonej co oznacza, że wyrok taki uznający konkretne postanowienie wzorca umowy konsumenckiej (a z taką wszak umową mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie) za niedozwolony i zakazujący jego stosowania korzysta z tzw. prawomocności materialnej rozszerzonej, co oznacza, że od momentu wpisania takiego orzeczenia do wskazanego rejestru, dochodzi do połączenia skutków prawnych orzeczenia w postaci jego rozszerzonej prawomocności materialnej oraz rozszerzonej powagi rzeczy osądzonej. Wskazywana rozszerzona prawomocność materialna takiego orzeczenia powoduje, że zakazane jest posługiwanie się wpisaną do rejestru klauzulą we wszystkich wzorcach umowy pod rygorem skutków art. 58 k.c., a zatem pod rygorem nieważności. Takie stanowisko wyraził SN w uwalę z dnia 13.07.2006r. w sprawie III SZP 3/06, lex nr 197804. Już ta okoliczność, a mianowicie wpisanie w analogicznej do rozpoznawanej sprawy do rejestru klauzul abuzywnych, czyli zakazanych (w relacjach przedsiębiorca - konsument) powoduje konieczność uznania zakwestionowano zapisu § 8.1.4 o.w.u. autocasco dla klienta indywidulanego oraz małego i średniego przedsiębiorcy ustalonych uchwałą Zarządu ZU S.A. (...)  za nieważną z punktu widzenia art. 58 k.p.c. Wskazany zapis  o.w.u.  zatem  nie  mógł zostać  zastosowany  do wyłączenia odpowiedzialności strony pozwanej za szkodę w pojeździe powoda, a zatem nie mógł stanowić podstawy do oddalenia jego powództwa. Ze względu na zaistniałe okoliczności, a mianowicie spowodowanie uszkodzenia samochodu przez dzikie zwierzę (sarnę), które wbiegło na drogę pod samochód powoda powodując jego uszkodzenia, dla wyłączenia odpowiedzialności pozwanego ubezpieczyciela za tę szkodę przy ustaleniu, że samochód powoda w chwili wypadku nie miał ważnego badania technicznego, konieczne byłoby udowodnienie przez stronę pozwaną (art. 6 k.c.), że zaistniała szkoda lub jej rozmiar mają związek nie z faktem wybiegnięcia pod samochód sarny, ale wynikają z braku ważnego badania technicznego samochodu, jego złego stanu technicznego w chwili wypadku.

Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie pozwany ubezpieczyciel w ogóle nie zakwestionował okoliczności wypadku i powstania szkody podanych przez powoda i ustalonych przez sąd I instancji i nie podjął żadnej próby wykazania, że zły stan techniczny samochodu powoda miał wpływ na zaistnienie lub wielkość szkody w tym pojeździe, brak było jakichkolwiek podstaw do oddalenia powództwa będącego przedmiotem omawianego procesu i uznania, że odpowiedzialność strony pozwanej jest w tym konkretnym przypadku wyłączona.

Niezależnie od powyższego, zdaniem Sądu Okręgowego, zasadne są także zarzuty apelacji odnoszące się do naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, a to art. 3851 § 1 k.c. oraz istoty przepisów Kodeksu cywilnego o umowach ubezpieczenia, w tym art. 807, art. 827 § 1 k.c.

Wskazywany przepis art. 3851 k.c. wskazuje bowiem, że w takim przypadku, jaki był przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, a mianowicie w sytuacji zawarcia z konsumentem umowy, której treść nie była z nim uzgodniona indywidulanie, ale konsument (powód) przystąpił do warunków zaproponowanych przez ubezpieczyciela (przedsiębiorcę), a zatem gdy była to umowa adhezyjna, a jednocześnie zawierała w omawianym § 8.1.4 ogólne warunki umów, które nie uwzględniały w ogólne kwestii istnienia związku przyczynowego pomiędzy posiadaniem ważnego badania technicznego samochodu a przyczynami wypadku powodującego uszkodzenie tego samochodu, uznać należało te ogólne warunki za sprzeczne z dobrymi obyczajami, rażąco naruszające interesy powoda jako konsumenta, a nade wszystko całkowicie sprzeczne z celem zawarcia przez powoda umowy ubezpieczenia autocasco. Nawet zatem nieuwzględniając faktu wpisania do rejestru klauzul abuzywnych uznanego za niedozwolone postanowienia zawartego w ogólnych warunkach ubezpieczenia takiego samego typu u innego ubezpieczyciela, z wyżej wskazanych względów Sad Rejonowy winien był zastosować wskazany przepis art. 3851 k.c. i uznać wskazywany zapis o.w.u. za niedozwolony, a zatem za niewiążący powoda. Zgodnie z § 4 art. 3851 k.c., ciężar dowodu, że postanowienie tego typu zostało uzgodnione indywidualnie z powodem spoczywał na pozwanym ubezpieczycielu, który nie dość że nie podniósł w rozpoznawanej sprawie takiego zarzutu, to także nie zawnioskował na tę okoliczność żadnego postępowania dowodowego. Nie wykazał także ubezpieczyciel związku przyczynowego pomiędzy brakiem ważnego badania technicznego samochodu powoda a zaistnieniem lub rozmiarem szkody do której doszło, dlatego powództwo skierowane do sądu przez [...] w zaistniałych okolicznościach należało uznać za w pełni uzasadnione, a postanowienie o.w.u. niewiążące szkody z jej przyczyną, a zatem - za nieobowiązujące.

Ponieważ w niniejszej sprawie strona pozwana nie zakwestionowała w odpowiedzi na pozew oraz w toku procesu wartości szkody wskazanej przez powoda i udowodnionej fakturą naprawy jego samochodu, za uzasadnione zostało uznane żądanie pozwu także w zakresie wysokości odszkodowania. Odsetki od zasądzonego świadczenia zasądzono także zgodnie z żądaniem pozwu, a to w oparciu o przepis art. 481 § 1 i 2 w związku z art. 817 § 1 k.c. oraz zapisem ogólnych warunków umów, zgodnie z którym świadczenie odszkodowawcze winno zostać wypłacone w terminie trzydziestu dni od dnia otrzymania zawiadomienia o szkodzie.

Uznając zatem za w pełni uzasadnioną apelację powoda, Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 zmienił zaskarżony wyrok i w całości zasadził żądane w pozwie świadczenie pieniężne.

W związku ze zmianą orzeczenia Sądu I instancji, Sąd Okręgowy dokonał także zmiany zaskarżonego wyroku w zakresie kosztów procesu, które zgodnie z przepisem art. 98 k.p.c. i wynikającą z niego zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, należą się powodowi od strony pozwanej. Natomiast koszty postępowania odwoławczego w związku z wygraniem apelacji przez powoda, zasądzone zostały w oparciu o przepis art. 98 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 13 ust. pkt 1 § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( ...) - Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.

Administracja strony: EPC System - Outsorcing IT