Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 17 listopada 2006 r., sygn. akt I ACa 1145/06, niepublikowany

Zgodnie z art. 445 § 1 kc w związku z art. 444 § 1 kc Sąd może przyznać poszkodowanemu   zadośćuczynienie   za   doznawaną   krzywdę   w   razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia.  Skutki w postaci uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia muszą wynikać z samego zdarzenia wywołującego szkodę. Wymienione skutki muszą być bezpośrednim a nie pośrednim   następstwem   zdarzenia   sprawczego,   na   przykład   nie  jest poszkodowanym  osoba,  która  na  widok  ciężko  zranionego  człowieka w wypadku drogowym doznała ataku serca.


Powódka domagała się zasądzenia od pozwanego na jej rzecz kwoty 20 000 zł z odsetkami z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i kwoty 5 000 zł z odsetkami z tytułu pogorszenia się jej sytuacji życiowej wskutek śmierci męża.

Powódka podała, iż w dniu 16.09.2003 r. uczestniczyła w wypadku drogowym, w którym zginął jej mąż a ona doznała obrażeń fizycznych oraz urazu psychicznego, przez kilka miesięcy leczyła się ortopedycznie a do chwili obecnej leczy się z powodu depresji.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i podał, że uznał swoją odpowiedzialność za wypadek i wypłacił już powódce kwotę 3 600 zł tytułem zadośćuczynienia i kwotę 15 000 zł tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej z powodu śmierci męża. Pozwany podał, że uszczerbek na zdrowiu powódki przez lekarzy został oceniony na 6 % i jej roszczenie uznać należy za rażąco wygórowane tak w zakresie zadośćuczynienia jak i odszkodowania.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy zasadził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 7 400 zł z odsetkami ustawowymi, oddalił powództwo w pozostałej części i orzekł o kosztach sądowych.
Wyrok ten Sąd Okręgowy oparł na następujących istotnych ustaleniach.
W dniu 14.09.2003 r. powódka i jej mąż ulegli wypadkowi samochodowemu, na skutek którego mąż powódki zmarł a powódka doznała obrażeń ciała. Po wypadku przez 2 dni powódka przebywała w szpitalu, gdzie rozpoznano u niej potłuczenie ogólne, zwłaszcza głowy i klatki piersiowej, grzbietu, nadciśnienie tętnicze, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa. Powódka kontynuowała leczenie w Poradni Ortopedyczno-Urazowej, gdzie rozpoznano u niej dodatkowo skręcenie barku prawego, skręcenie kręgosłupa w odcinku szyjnym i stłuczenie lewego kolana. Powódka zgłaszała się na wizyty kontrolne w październiku i listopadzie 2003 r. oraz w grudniu 2004 r.

Powódka obecnie odczuwa bóle w odcinku szyjnym kręgosłupa, w prawym kolanie i w klatce piersiowej; rozpoznano u niej pourazowy zespół bólowy prawej strony klatki piersiowej i przebyte stłuczenie kolana co stanowi uszczerbek na zdrowiu wynoszący 3 %. Powódka po wypadku zgłosiła się do psychiatry z powodu objawów w postaci zniechęcenia, rezygnacji życiowej, niepokoju i bezsenności. Obecnie natężenie tych objawów zmniejszyło się. Obecnie u powódki nie występuje depresja czy wstrząs psychiczny po wypadku. W związku z wypadkiem w sferze zdrowia psychicznego nie nastąpił u powódki trwały uszczerbek na zdrowiu. Aktualnie powódka jest w dobrym stanie psychicznym zdradza jedynie charakterystyczne objawy dla wieku. Strata męża spowodowała u powódki wstrząs psychiczny, którego następstwem było wystąpienie objawów przedłużonych zaburzeń adaptacyjnych, które można definiować jako depresję reaktywną czy też reakcję żałoby.
Mając na uwadze stan zdrowia powódki fizyczny i psychiczny, bezpośrednio po wypadku i obecnie a w szczególności jej uszczerbek na zdrowiu ustalony przez biegłego ortopedę na 3 % oraz brak trwałych następstw w sferze zdrowia psychicznego, przyjął Sąd Okręgowy, że stosowną dla niej kwotą zadośćuczynienia za doznaną krzywdę jest kwota 6000 zł. Skoro wypłacono powódce z tego tytułu 3600 zł, jej powództwo jest zasadne co do kwoty 2 400 zł, zaś dalej idące żądanie jako wygórowane podlega oddaleniu.

Żądanie zasądzenia kwoty 5000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej powódki Sąd Okręgowy uznał się w pełni uzasadnione.

W apelacji od tego wyroku powódka zaskarżyła go w części oddalającej powództwo i zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanego wyroku polegający na przyjęciu, iż kwota zadośćuczynienia w wysokości 6 000 zł jest adekwatna do rozmiaru doznanych przez powódkę  krzywd i odpowiada aktualnym stosunkom majątkowym w społeczeństwie gdy tymczasem jest ona rażąco niska.

Powódka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki dodatkowej kwoty 17 600 zł z odsetkami i kosztami postępowania lub o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W motywach apelacji podała skarżąca, że Sąd zasądził zadośćuczynienie w kwocie nieadekwatnej do doznanych przez nią urazów fizycznych a przede wszystkim psychicznych i wynikających z tego cierpień. Podniosła skarżąca, że doznane przez nią obrażenia fizyczne powodowały dolegliwości bólowe przez 6-8 tygodni, przez ten czas musiała ona zażywać leki przeciwbólowe, później była zmuszona korzystać z rehabilitacji w sanatorium. Uszczerbek na zdrowiu przyjęty przez biegłego jest zdaniem skarżącej zaniżony.

W ocenie skarżącej najistotniejszy dla oceny zakresu krzywd przez nią doznanych jest stwierdzony silny wstrząs psychiczny, którego następstwem było wystąpienie objawów przedłużonych zaburzeń adaptacyjnych, które definiować można jako depresja reaktywna czy też relacja żałoby.
Podniosła skarżąca, iż leczy się ona psychiatrycznie od dnia 18.11.2003 r. nie-przerywanie do chwili obecnej a z zeznań lekarza leczącego ją wynika, że doznała ona nieodwracalnego uszczerbku na zdrowiu. W opinii skarżącej jej stan zdrowia psychicznego jest zły i wynika to z przeprowadzonych dowodów.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja jest nieuzasadniona a podniesione w niej zarzuty nie mogą odnieść zamierzonego skutku.
W istocie wywody apelacji dotyczące rozmiaru uszczerbku na zdrowiu powódki i wynikającej z tego krzywdy stanowią jedynie polemikę z prawidłowymi w tym przedmiocie ustaleniami Sądu Okręgowego.
W świetle przeprowadzonych dowodów nie może budzić wątpliwości, uszczerbek na zdrowiu jakiego doznała powódka wskutek wypadku był niewielki. Prawidłowo w oparciu o opinię biegłego ustalił Sąd Okręgowy, iż trwały uszczerbek na zdrowiu powódki wynosi zaledwie 3 %. Twierdzenie apelacji, iż uszczerbek ten jest zaniżony pozostają gołosłowne. Zauważyć przy tym jednak należy, że ustalenie procentu trwałego uszczerbku na zdrowiu w wypadku zadośćuczynienia na podstawie art. 445 § 1 kc ma znaczenie jedynie pomocnicze. Znaczenie zasadnicze natomiast ma całokształt okoliczności sprawy, a w szczególności rozmiar doznanych obrażeń, przebieg leczenia, rodzaj i czas trwania dolegliwości oraz zakres trwałych skutków wypadku.

Z przeprowadzonych w sprawie dowodów wynika, iż obrażenia powódki będące następstwem wypadku nie były poważne, doznała ona jedynie potłuczenia ogólnego przy czym wystąpił u niej w postaci trwałych skutków wypadku pourazowy zespół bólowy prawej połowy klatki piersiowej po przebytym stłuczeniu oraz stan po stłuczeniu kolana lewego. Również leczenie powódki było krótkie i nie wiązało się ze szczególnymi dolegliwościami, była ona tylko 2 dni w szpitalu potem zgłaszała się do poradni ortopedycznej, bóle stopniowo zmniejszające się odczuwała przez okres 6-8 tygodni.

Zarówno z zeznań świadków a to córek powódki jak i z opinii biegłego wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż zakres skutków wypadku w odniesieniu do zdrowia fizycznego powódki jest obecnie minimalny.

Odnosząc się do kwestii dotyczących uszczerbku na zdrowiu psychicznym powódki to stwierdzić należy, wbrew poglądowi apelacji, iż prawidłowo Sąd Okręgowy ustalił, iż twardy uszczerbek na zdrowiu u powódki w tym zakresie nie powstał. Ustalenie to Sąd Okręgowy poczynił w oparciu o opinię biegłego lekarza psychiatry, który jednoznacznie stwierdził, iż obecnie stan zdrowia psychicznego powódki jest dobry i odpowiada jej wiekowi.

W   świetle   tej   opinii   twierdzenia   apelacji,   że   powódka   doznała nieodwracalnego uszczerbku na zdrowiu psychicznym uznać należy za gołosłowne wręcz sprzeczne z treścią przeprowadzonych dowodów.

Istotniejszy jednak w tej sprawie jest inny problem a mianowicie na ile ewentualny uszczerbek na zdrowiu psychicznym powódki, czy też rozstrój jej zdrowia psychicznego jest następstwem samego wypadku. Zgodnie z art. 445 § 1 kc w związku z art. 444 § 1 kc Sąd może przyznać poszkodowanemu   zadośćuczynienie   za   doznawaną   krzywdę   w   razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia.  Skutki w postaci uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia muszą wynikać z samego zdarzenia wywołującego   szkodę. Wymienione skutki muszą być bezpośrednim a nie pośrednim   następstwem   zdarzenia   sprawczego,   na   przykład   nie  jest poszkodowanym  osoba,  która  na  widok  ciężko  zranionego  człowieka w wypadku drogowym doznała ataku serca. Taką wyjątkową odpowiedzialność wobec   osób   pośrednio   poszkodowanych   przewiduje   w   razie   śmierci bezpośrednio poszkodowanego art. 446 kc. (por. Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga trzecia, Zobowiązania Tom I, Wyd. Pr. 1996). Nie ulega wątpliwości, że powódka nie doznała rozstroju zdrowia psychicznego wskutek wypadku, któremu sama ulegała. Jak to   wynika z pozwu powódka wiąże wstrząs psychiczny i powstałą u niej depresją ze śmiercią męża. Postępowanie dowodowe tą tezę potwierdza. Z przeprowadzonych dowodów w szczególności z opinii biegłego psychiatry wynika, iż u powódki w wystąpiła depresja reaktywna w następstwie śmierci jej męża i była to rekcja żałoby. Reasumując rozstrój zdrowia psychicznego powódki nie był bezpośrednim skutkiem wypadku a był on bezpośrednim skutkiem śmierci jej męża. Wobec tego brak podstaw prawnych by w tym zakresie przypisać jakąkolwiek odpowiedzialność pozwanemu wynikającą z art. 445 § 1 kc w związku z art. 444 § 1 kc.

Skoro nie było podstaw by uwzględniać krzywdę powódki wynikającą z    rozstroju    zdrowia    psychicznego    przy    ustaleniu    należnego   jej zadośćuczynienia,   zarzuty   apelacji   w   tej   kwestii   uznać   należy   za bezprzedmiotowe.

W tych warunkach ponieważ zasądzone zaskarżonym wyrokiem zadośćuczynienie odpowiada dyspozycji art. 445 § 1 kc apelację należało oddalić.

Dlatego też w oparciu o art. 385 kpc Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono po myśli art. 102 kpc w związku z art. 108 § 1 kpc.

Administracja strony: EPC System - Outsorcing IT