Wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt III Ca 417/08, niepublikowany

Bezpodstawnym jest zarzut o konstytutywnym charakterze wyroku zasądzającego zadośćuczynienie.


Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy zasądził od Towarzystwa Ubezpieczeń na rzecz Anity S. kwotę 5.000 zł z ustawowymi odsetkami od 1 marca 2007r., tytułem zadośćuczynienia za ból, cierpienia fizyczne i trwały uszczerbek na zdrowiu, jakich powódka doznała wskutek wypadku komunikacyjnego, spowodowanego przez Henryka M. , ubezpieczonego u pozwanej, w dniu 15 sierpnia 2006r. Stwierdzając bezsporność odpowiedzialności pozwanej za skutki wypadku (art.34 ust.1 ustawy z 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych , Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych w zw. z art.436 § 2 w zw. z art.415 kc ), Sąd Rejonowy ustalił zakres doznanych przez powódkę obrażeń ciała (złamanie końca barkowego lewego obojczyka z przemieszczeniem, stłuczenie prawego nadgarstka i lewego stawu łokciowego , 5 % uszczerbek na zdrowiu), związany z tym stopień i czas trwania cierpień fizycznych i psychicznych, czas leczenia (4 tygodnie) , długotrwałość rehabilitacji, ograniczenie możliwości normalnego funkcjonowania, konieczność przymusowego przebywania w domu, utrzymywanie się bólu i ograniczenia sprawności ręki. Na podstawie art.445 § 1 w zw. z art. 444 § 1 kc uznał dochodzoną kwotę - obok wypłaconej już przez pozwaną w postępowaniu przedsądowym w wysokości 2.500 zł - za utrzymaną w rozsądnych granicach , przedstawiającą odczuwalną wartość ekonomiczną i nie nadmierną w stosunku do doznanej krzywdy i aktualnych stosunków majątkowych społeczeństwa.
W apelacji pozwana zaskarżyła wyrok w zakresie obejmującym rozstrzygnięcie o odsetkach. Wniosła o zmianę wyroku w tej części przez zasądzenie odsetek od 6 grudnia 2007r. Zarzuciła naruszenie art.481 § 1 w zw. z art.455 kc przez ich błędne zastosowanie polegające na uznaniu , iż termin spełnienia świadczenia oznaczony został wezwaniem do zapłaty z 2 lutego 2007r., podczas gdy w przypadku zadośćuczynienia nie ma obowiązku wypłaty świadczenia przed wydaniem orzeczenia przez sąd, a art. 14 ust.1 powołanej ustawy z 22 maja 2003r. przewiduje na wypłatę odszkodowania 30- dniowy termin od dnia zgłoszenia szkody, ten zaś upłynął z dniem 4 marca 2007r.
W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o jej oddalenie podnosząc, iż orzeczenie Sądu ma charakter rozstrzygnięcia deklaratoryjnego , a nie konstytutywnego natomiast wezwanie do zapłaty przekształca zobowiązanie bezterminowe – jakim jest zadośćuczynienie – w zobowiązanie terminowe.
Sąd Okręgowy zważył co następuje :
Apelacja okazała się częściowo zasadna.
Poczynione przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne nie były przez skarżącą kwestionowane , dlatego też dla oceny trafności zarzutu naruszenia prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku.
Oceniając zarzut skarżącej, dotyczący określenia początkowej daty płatności odsetek, sąd odwoławczy nie podzielił stanowiska pozwanej , iż zaskarżone rozstrzygnięcie ma charakter konstytutywny, co uzasadnia zasądzenie odsetek od dnia wyrokowania.
Zgodnie z art. 455 kc termin spełnienia świadczenia wyznacza przede wszystkim treść zobowiązania. Termin ten może też wynikać z właściwości zobowiązania. Jeżeli nie można go oznaczyć według pierwszego lub drugiego kryterium, to wówczas zobowiązanie ma charakter bezterminowy – co słusznie podnosi powódka. O przekształceniu takiego zobowiązania w zobowiązanie terminowe decyduje wierzyciel przez wezwanie dłużnika do wykonania. Czyni to zatem bezpodstawnym zarzut skarżącego o rzekomo konstytutywnym charakterze wyroku zasądzającego zadośćuczynienie.
Nie ma przy tym znaczenia, że przyznanie zadośćuczynienia jest fakultatywne i zależy od uznania sądu oraz poczynionej przez niego oceny konkretnych okoliczności danej sytuacji, poszkodowany bowiem może skierować roszczenie o zadośćuczynienie bezpośrednio do osoby ponoszącej odpowiedzialność deliktową, wynikającą ze skutków wypadku komunikacyjnego, a wówczas - jak wynika to z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1995 r., wydanej w sprawie III CZP 69/95 (OSNC 1995, nr 10, poz. 144) – brak wcześniejszego spełnienia świadczenia przez sprawcę wypadku powoduje, że zakład ubezpieczeń dopuszcza się opóźnienia od chwili tego wezwania.
Pozbawioną doniosłości prawnej jest przy tym kwestia ustalenia wysokości zadośćuczynienia według stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy i ewentualnego - a to w związku z jednorazowością spełniania świadczenia i koncepcją o waloryzacyjnym charakterze odsetek - przyznawania odsetek dopiero od daty wyrokowania przez sąd pierwszej instancji ( uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 września 1994 r., III CZP 105/94, OSNC 1995, nr 2, poz. 26 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1997 r., I CKU 60/96, Prokuratura i Prawo 1997, nr 5, s. 71, i z dnia 18 kwietnia 2002 r., II CKN 605/00, niepubl.), gdyż od wielu lat nie obserwujemy w Polsce zjawiska deprecjacji pieniądza.
Wynikająca z art. 455 kc reguła - według której dłużnik ma świadczyć niezwłocznie po wezwaniu go przez wierzyciela do wykonania - ulega jednak modyfikacji w odniesieniu do świadczeń przysługujących poszkodowanemu od zakładu ubezpieczeń. W okolicznościach niniejszej sprawy, termin wymagalności tych świadczeń i zarazem ich płatności określał § 14 ustawy z 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych , Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. Nr 124, poz. 1152). Spełnienie świadczenia z tytułu ubezpieczenia powinno było nastąpić w terminie 30 dni, licząc od dnia złożenia przez poszkodowaną zawiadomienia o szkodzie (§ 14 ust. 1) natomiast, gdyby wyjaśnienie w tym terminie okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie winno być wypłacone w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba że ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależało od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego.
Z zaakceptowanych przez Sąd Okregowy ustaleń Sądu pierwszej instancji wynika, że strona pozwana po raz pierwszy powzięła informację o doznaniu przez powódkę tzw. szkody na osobie i zgłoszeniu przez nią roszczenia o zadośćuczynienie z wezwania datowanego na dzień 2 lutego 2007r. Termin ten znacznie poprzedza datę wyrokowania przez Sąd pierwszej instancji.
Zważywszy na wskazaną w apelacji przez samego skarżącego datę upływu terminu do zapłaty zadośćuczynienia wynikającą z art.14 ust.1. powołanej ustawy z 22 maja 2003r. i wezwania powódki z 2 lutego 2007r. - wyrok w zaskarżonej części zmieniono na zasadzie art.386 § 1 kpc zasądzając odsetki od kwoty 5.000 zł od dnia 5 marca 2007r., a w pozostałej części powództwo i apelację oddalono jako bezzasadne ( art.385 kpc ).
O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art.100 w zw. z art.108 § 1 kpc uznając zasadność obciążenia nimi w całości pozwanej albowiem określenie należnego powódce świadczenia zależało od oceny Sądu, a w postępowaniu odwoławczym powódka uległa tylko co do nieznacznej części swojego żądania.

Administracja strony: EPC System - Outsorcing IT