Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 9 grudnia 2004 r., sygn. akt II Aka 306/04, OSAB 2/2005, s. 36 i nast.

Niezależnie od sytuacji procesowych określonych treścią §3 art. 445 k.c., osoby najbliższe nieżyjącego pokrzywdzonego opierając się na dyspozycji art. 445§1 k.c. władne są dochodzić skutecznie roszczeń z tytułu zadośćuczy­nienia również w trybie przewidzianym w art. 46§1 kk.


Sąd Okręgowy w O. wyrokiem z dnia 27 lipca 2004r. uznał oskarżonego A.C. winnym tego, że

I.w dniu 2 sierpnia 2001r. w O. na terenie pracowniczych ogródków działko­wych przy ul. Jagiellońskiej w zamiarze pozbawienia życia zadał K.W. cios nożem w środek klatki piersiowej, które to uderzenie przebiło prawą komorę serca, główną żyłę, uszkodziło prawe płuco, w następstwie czego doszło do ma­sywnego krwotoku wewnętrznego i ostrej niewydolności krążenia skutkującymi niemal natychmiastowym zgonem pokrzywdzonego, przy czym czynu tego do­puścił się w ciągu 5 lat po odbyciu kary co najmniej 1 roku pozbawienia wolno­ści orzeczonej za przestępstwo zabójstwa popełnionego w warunkach art. 64§1 kk, tj. zbrodni określonej w art. 148§3 kk w zw. z art. 64§2 kk

i za to skazał go, wymierzając na mocy art. 148§3 kk karę 25 (dwudziestu pięciu) lat pozbawienia wolności.

II.w dniu 02 sierpnia 200lr. w Olsztynie na terenie pracowniczych ogródków działkowych przy ul. Jagiellońskiej w zamiarze pozbawienia życia uderzył W.K. dwukrotnie nożem w głowę w okolice prawego oczodołu i okolicę lewej powierzchni szyi powodując przecięcie lewej żyły szyjnej, w następstwie czego doszło do krwotoku zewnętrznego, zatoru powietrznego serca i ostrej niewydol­ności krążenia skutkującym zgonem pokrzywdzonego, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej kary 1 roku pozbawienia wol­ności orzeczonej za przestępstwo zabójstwa w warunkach art. 64§ 1 kk,

tj. zbrodni określonej w art. 148§3 kk w zw. z art. 64§2 kk

i za to skazał go, wymierzając na mocy art. 148§3 kk karę 25 (dwadzieścia pięć) lat pozbawienia wolności.

III.Na podstawie art. 85 kk i art. 88 kk w miejsce orzeczonych jednostko­wych kar pozbawienia wolności orzekł karę łączną 25 (dwadzieścia pięć) lat po­zbawienia wolności.

IV.Na podstawie art. 46§2 kk orzekł od A.C. na rzecz małoletnich N.K. i K.K. nawiązki w kwocie po 2000 (dwa tysiące) zł dla każdej pokrzywdzonej, płatne do rąk ich matki D.K. (...)

Apelację od powyższego wyroku wywiódł obrońca oskarżonego i prokura­tor. (...)

Prokurator zaskarżając powyższy wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze na korzyść oskarżonego A.C. powołując się na przepis art. 438 pkt 1 kpk wyrokowi temu zarzucił:

- obrazę przepisów prawa materialnego mającą wpływ na treść wyroku, pole­gającą na sprzecznym z art. 46§2 kk orzeczeniu wobec A. C. na rzecz małolet­nich N. K. oraz K. K., córek nieżyjącego pokrzywdzonego, nawiązki w kwocie po 2000 (dwa tysiące) złotych, podczas gdy zgodnie z wnioskiem żony po­krzywdzonego należało orzec odszkodowanie w oparciu o przepis art. 46§1 kk.

Podnosząc powyższy zarzut wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie od A. C. na rzecz małoletnich N. K. i K. K. na podstawie art. 46§1 kk odszkodowania w kwocie po 2000 (dwa tysiące) złotych dla każdej pokrzyw­dzonej, płatne do rąk ich matki D. K.

 Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

(...)

Odnośnie apelacji prokuratora.

Niezależnie od sprzeczności konstrukcji samej skargi w części, w jakiej wiąże się z określeniem zakresu zaskarżenia, a stawianym zarzutem, w pełni zgodzić się należy z wyartykułowanym przez apelującego poglądem, iż podstawą prawną orzeczenia o środku karnym odszkodowaniu, określonym treścią art. 46 kk w sytuacji śmierci pokrzywdzonego nie może pozostawać §2 tegoż przepisu.

Literalna wykładnia powołanej normy wskazuje wprost na możliwość orze­czenia nawiązki jedynie na rzecz pokrzywdzonego, pojęcia którego nie można utożsamiać z pojęciem "innej osoby uprawnionej" w tym wykonującej prawa pokrzywdzonego, ograniczając obowiązek odszkodowawczy przybierający tę formę jedynie do sytuacji taksatywnie wymienionych w tym przepisie, co jest o tyle oczywiste, iż zadośćuczynienie jako odmiana rekompensaty materialnej sta­nowi roszczenie ściśle osobiste, wiążące się z osobą bezpośrednio pokrzyw­dzoną czynem niedozwolonym.

Przyjęcie przez ustawodawcę przedmiotowej koncepcji znajduje pełne wsparcie i przełożenie w obowiązujących przepisach prawa cywilnego.

Tym niemniej w związku ze złożoną apelacją pojawia się problem ogólnej natury wiążący się z określeniem samego zakresu odszkodowania, które może być orzekane w oparciu o przepis §1 art. 46 w sytuacji śmierci pokrzywdzone­go.

Niewątpliwie w tym przypadku, w odpowiednim zakresie, zastosowanie mają przepisy prawa cywilnego, co wynika wprost z dyspozycji tejże normy.

O ile nie budzi wątpliwości możliwość przyznania osobom uprawnionym odszkodowania w trybie art. 446 kc, o tyle pojawia się pytanie czy osoby te np. jak w niniejszej sytuacji osoby najbliższe nieżyjącego - dzieci mogą skutecznie żądać zadośćuczynienia pieniężnego za doznane krzywdy w przypadku gdy roszczenie to nie zostało uznane na piśmie albo gdy powództwo lub wniosek nie zostało złożone za życia poszkodowanego (§3 art. 445 k.c.).

Pomimo wyraźnego ustawowego ograniczenia w tym zakresie wydaje się, iż niezależnie od sytuacji procesowych określonych treścią §3 art. 445 k.c., jedynie w jednym wypadku osoby najbliższe opierając się na dyspozycji art. 445§1 k.c. władne są dochodzić skutecznie roszczeń z tytułu zadośćuczynienia - również i w trybie przewidzianym w art. 46§1 k.k.

Dotyczy to sytuacji kiedy na skutek śmierci osoby bliskiej, osoba taka do­znaje poważnego rozstroju zdrowia na skutek wstrząsu psychicznego ze śmier­cią tą związanego. Osoba ta, w tym przypadku nie jest bowiem osobą pośrednio poszkodowaną, lecz bezpośrednio poszkodowaną.

Ból i poważne cierpienie psychiczne, przejawiające się w ciężkim długo­trwałym wstrząsie psychicznym i rozstroju zdrowia na skutek czynu niedozwo­lonego sprawcy powodującego np. śmierć dziecka, małżonka, rodzica nie po­winny pozostać bez odszkodowania tylko dlatego, że nie towarzyszy temu szkoda majątkowa, a śmierć pozostawała zdarzeniem nagłym (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 29 stycznia 2000r. I ACa 882/00, TPP 2002/4/107).

Przenosząc powyższe dywagacje na grunt niniejszej sprawy stwierdzić jed­nakże należy, iż w analizowanych realiach nie zostały spełnione warunki, które statuowałyby możliwość zasądzenia na rzecz małoletnich N. i K. K. córek nie­żyjącego W. K. zadośćuczynienia pieniężnego będącego wynagrodzeniem szko­dy niemajątkowej.

Z bezspornych ustaleń Sądu I instancji wynika bezsprzecznie, iż pomiędzy ojcem i córkami nie istniała jakakolwiek więź uczuciowa lub emocjonalna, a tryb życia jaki prowadził nieżyjący mężczyzna nie tylko legitymuje do wypro­wadzenia tezy, iż los dzieci był mu zupełnie obojętny, ale też upoważnia do Stwierdzenia, że sytuacja ta przełożyła się na stosunek córek do jego osoby.

Zważywszy, iż D. K. żądając zasądzenia na rzecz małoletnich dzieci w trybie art. 46 stosownego odszkodowania nie wykazała, aby śmierć W. K. doprowa­dziła do powstania jakiejkolwiek szkody, brak podstaw do zasądzenia rekom­pensaty za doznaną krzywdę staje się oczywisty, skutkując tym samym na eta­pie postępowania apelacyjnego uchyleniem rozstrzygnięcia w tym zakresie.

Rozważywszy powyższe Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji, o kosztach obrony z urzędu oskarżonego przed Sądem II instancji rozstrzygając w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 z późn. zm.) i w trybie art. 624§1 kpk zwalniając oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

Administracja strony: EPC System - Outsorcing IT