Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1998 roku, sygn. akt II CKN 823/97, niepublikowany

Uchybienie ogólnym warunkom ubezpieczenia poprzez pozostawienie dowodu rejestracyjnego w skradzionym pojeździe nie może być sanowane z racji umieszczenia dowodu w osłonie przeciwsłonecznej oraz zamieszczenia w dowodzie dodatkowych adnotacji.


Sąd Najwyższy Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 1998 r. na rozprawie sprawy z powództwa Mirosławy K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń SA o zapłatę na skutek kasacji pozwanego ZU SA od wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia 8 lipca 1997 r.:

1) zmienia zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Rejonowego z dnia 28 lutego 1997 r. i powództwo oddala;

2) zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1.000 zł (jeden tysiąc złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu za wszystkie instancje.

Rozpoznając sprawę po raz wtóry, Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 28 lutego 1997 r. zasądził od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń SA na rzecz powódki Mirosławy K. kwotę 7.600 zł z odsetkami i kosztami procesu, a w pozostałym zakresie postępowanie umorzył.

Sąd ten ustalił, że w dniu 23 września 1995 r., w okresie objętym ubezpieczeniem autocasco, został skradziony samochód powódki m-ki Cinquecento. Powódka pozostawiła na parkingu przed kradzieżą samochód zamknięty, ale umieściła w nim dowód rejestracyjny pojazdu.

Sąd nie podzielił stanowiska pozwanego co do wyłączenia jego odpowiedzialności ubezpieczeniowej z racji pozostawienia w samochodzie dokumentów pojazdu przez pozwaną, ponieważ - zdaniem Sądu - powołany § 5 ust. 1 pkt 6 ogólnych warunków ubezpieczenia autocasco nie uzasadniał takiego wyłączenia, a ponadto dowód rejestracyjny zawierał adnotację o cesji na rzecz banku kredytującego i był umieszczony w osłonie przeciwsłonecznej. Tym samym niezabezpieczenie dowodu rejestracyjnego poza pojazdem nie miało wpływu na kradzież samochodu.

Powyższy pogląd podzielił też Sąd Wojewódzki, który wyrokiem z dnia 8 lipca 1997 r. oddalił apelację strony pozwanej.

W kasacji pozwany wniósł o uchylenie wyroków obu Sądów i oddalenie powództwa.

Skarżący powołał się na naruszenie prawa materialnego, w szczególności na błędną wykładnię § 5 ust. 1 pkt 6 o.w.u. AC.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W okresie ubezpieczeniowym bezspornie obowiązywały ogólne warunki ubezpieczenia autocasco, zatwierdzone uchwałą nr (...) Zarządu Zakładu Ubezpieczeń SA z dnia 25 listopada 1994 r., a powódka potwierdziła w polisie przyjęcie ich mocy wiążącej (por. art. 385 k.c. w związku z art. 6 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej - Dz. U. Nr 59, poz. 344 ze zm.). Według § 5 ust. 1 pkt 6 o.w.u. AC, ochroną ubezpieczeniową objęte są szkody wynikające z kradzieży pojazdów pod warunkiem zabezpieczenia z należytą starannością poza pojazdem kluczyków i dokumentów pojazdu. Innymi słowy, odpowiedzialność ZU SA jest uzależniona od właściwego zabezpieczenia poza pojazdem zarówno kluczyków, jak i dokumentów samochodu, a brak łącznego spełnienia obu warunków wyłącza jego odpowiedzialność ubezpieczeniową z tytułu ubezpieczenia autocasco. Inne odczytanie tekstu § 5 ust. 1 pkt 6 o.w.u. pozostaje w niezgodności z wykładnią językową, a także z wykładnią celowościową, jako że pozostawione w pojeździe dokumenty samochodu z natury rzeczy mogą ułatwić jego obrót.

Niesłuszna jest zamieszczona w zaskarżonym wyroku sugestia, że wyłączenie odpowiedzialności ZU SA mogłoby nastąpić tylko wówczas, gdyby pozostawianie w pojeździe dowodu rejestracyjnego miało wpływ na dokonanie kradzieży. Wiadomo wszakże, iż wymóg zabezpieczenia dokumentów pojazdu poza nim ma służyć innym celom, a mianowicie utrudnić zbycie samochodu.

Ogólne warunki ubezpieczenia autocasco mogą przewidywać konkretne wyłączenia odpowiedzialności gwarancyjnej zakładu ubezpieczeń, jeżeli wyłączenia te nie pozostają w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa. Paragraf 5 ust. 1 pkt 6 o.w.u. AC nie pozostaje jednak w kolizji z art. 826 i art. 827 k.c., ponieważ reguluje inną materię. Nie chodzi tu mianowicie ani o wyrządzenia szkody przez ubezpieczającego, ani o możliwość zminimalizowania przez niego szkody.

Powódka nie dopełniła wiążącego ją wymogu z § 5 ust. 1 pkt 6 o.w.u., skoro pozostawiła dowód rejestracyjny w skradzionym pojeździe. Uchybienie to nie może być sanowane z racji umieszczenia dowodu w osłonie przeciwsłonecznej oraz zamieszczenia w dowodzie dodatkowych adnotacji. Przedstawione w tej mierze przez Sąd Wojewódzki argumenty nie mają oparcia ani w umowie, ani w ustawie. Pewna restryktywność zapisu w § 5 ust. 1 pkt 6 o.w.u., uwarunkowana racjonalnie, jest jednak wiążąca, skoro została przez powódkę zaaprobowana przy zawieraniu umowy ubezpieczeniowej.

Ustalone bezspornie fakty oraz dokonana w postępowaniu kasacyjnym wykładnia prawa materialnego umożliwiają wydanie orzeczenia reformatoryjnego. Jeżeli więc odpowiedzialność pozwanego została skutecznie wyłączona (art. 805 k.c. w związku z § 5 ust. 1 pkt 6 o.w.u. AC), to należało zmienić wyroki obu Sądów i powództwo oddalić (art. 39315 k.p.c.).

Na rzecz pozwanego zostały zasądzone koszty procesu za wszystkie instancje, ale w wysokości ograniczonej, ze względu na stan majątkowy powódki oraz okoliczności tej sprawy (art. 98 i 108 § 1 k.p.c. oraz art. 102 k.p.c.).

Administracja strony: EPC System - Outsorcing IT