Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 1981 roku, sygn. akt II CR 357/81, niepublikowany

Zakład ubezpieczeń jest obowiązany dochodzić zwrotu wypłaconego odszkodowania,  jeżeli  szkoda została  spowodowana przez kierowcę umyślnie lub w stanie nietrzeźwości (...).

Roszczenie regresowe zakładu ubezpieczeń nie zależy od istnienia związku przyczynowego między stanem nietrzeź­wości a  szkodą (...).


Zakład Ubezpieczeń domagał się zasądzenia od pozwanego kwoty zł. 190.974.- z tytułu regresu ubezpieczeniowego twierdząc, że wskutek uderzenia prowadzonego przez pozwanego w stanie upojenia alkoholowego samochodu osobowego z nadjeżdżającym z przeciwnej strony innym pojazdem samochodowym kilka osób doznało poważnych obra­żeń cielesnych, a  pojazdy uległy częściowemu zniszczeniu., Z tytułu ubezpieczenia powód wypłacił poszkodowanemu Jerzemu J. za  szkody na osobie 45.970 zł. i za szkody rzeczowe 175.004 zł. Za czyn ten pozwany został skazany prawomocnym wyrokiem karnym. Pozwany zapłacił na poczet należnych od niego kosztów tylko 30.000 zł.

Sąd Wojewódzki oddalił powództwo.

Sąd ustalił, że za spowodowanie opisanego wyżej wypadku drogowego w stanie nietrzeźwości pozwany został prawomocnie skazany wyrokiem sądu karnego. Jednakże Sąd uznał, że nie zachodziły normalny związek przyczynowy pomiędzy nietrzeźwością a  spowodowaną przez pozwanego szkodą. Biorąc ponadto pod uwagę, że w wypadku pozwany sam doznał znacznych obrażeń cielesnych i że utrzymuje się z renty inwalidzkiej III grupy i dodat­kowych  zarobków od 1000 do 2000 zł., uznał Sąd, że okoliczności te stanowią podstawę  do ograniczenia roszczenia powoda do 50% na podstawie  § 19 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.11.1974 r. / Dz. U. Nr 46, poz.274 z późn, zm./ w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych. Sąd ustalił, że pozwany zapłacił powodowi ogółem 50.000 zł.

Od tego wyroku strona powodowa wniosła rewizje, domagając się jego zmiany i uwzględnienia powództwa, wzgl. uchylenia i przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania. Podstawę rewizji stanowi zarzut naruszenia § 19 ust. 2 cyt. rozporządzenia przez jego błę­dną wykładnie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jak wynika z ustaleń Sądu Wojewódzkiego i dołączo­nych, do sprawy akt karnych pozwany został skazany prawomocnie za  przestępstwo z art. 145§ 3 k.k. - popełnione w ten sposób, że w dn. 11.01.1972 r w Kaliszu prowadząc w porze nocnej w stanie nietrzeźwości samochód osobowy naruszył podstawowe zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym rozwijając nadmierną szybkość, nie zważając na prawidłowo oznakowa­ne przeszkody na  jezdni,  i nie panując nad pojazdem zderzył się czołowo z nadjeżdżającym z przeciwnej strony samochodem kierowanym przez Jerzego J.  W wyniku tego pasażer samochodu doznał ciężkiego uszkodzenia ciała w postaci wstrząsu mózgu,  stłuczenia klatki piersiowej, złamania kości promieniowej i dolnej krawędzi piszczeli prawej, a kierowca samochodu, z którym nastąpiło zderzenie  rany tłuczonej twarzy, stłuczenia kolana prawego  i żuchwy, powodujących ograniczenie  czynności organizmu na okres powyżej 7 dni, i uznanie czasowo za inwalidę II grupy. Za czyn ten pozwany skazany został na karę 3 lat pozbawienia wolności. Ustalone zostało, że porwany w czasie prowadzenia samochodu miał we krwi ponad 2 promile alkoholu i bezpośrednio przed wypadkiem jechał ulicami miasta z szybkością 110/km/godz.

Stosownie do przepisu § 19 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.11.1974 r w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych /Dz. U. Nr 46, poz. .274 z późn. zm./ w brzmieniu nadanym przez rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22.8.1975 r.  zmieniające rozporządzenie w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych /Dz. U. Nr 30, poz. 160/ zakład ubezpieczeń jest obowiązany dochodzić zwrotu wypłaconego odszkodowania,  jeżeli  szkoda została  spowodowana przez kierowcę umyślnie lub w stanie nietrzeźwości.

Roszczenie regresowe zakładu ubezpieczeń nie zależy od istnienia związku przyczynowego między stanem nietrzeź­wości a  szkodą. Wynika  to wyraźnie z porównania § 19 z § 10 ust. 2 rozporządzenia.

Przytoczenie więc przez Sąd I instancji argumentu o rzekomym braku związku przyczynowego jako o jednej z podstaw decydujących o oddaleniu powództwa  stanowi naruszenie § 19 rozporządzenia, a ponadto art. 36l § 1 k.c. Jest bowiem dla każdego zupełnie oczywiste, że tak wysoki stopień nietrzeźwości, w jakim znajdował się po­zwany musiał mieć bezpośredni wpływ na  sposób prowadzenia pojazdu,  co zresztą wyraźnie zostało ustalone przez sąd karny.

Tak więc szkoda była normalnym następstwem stanu nietrzeźwości / art. 361 § 1 k.c. /. Ograniczenie roszczenia do 50 % wypłaconego poszkodowanemu świadczenia może nastąpić na podstawie § 19 ust. 2 cyt. rozporządzenia tylko w uzasadnionych społecznie i gospodarczo przypadkach.


Przypadek taki w niniejszej sprawie nie zachodzi. Należy bowiem mieć na uwadze przy wykładni § 19 ust. 2 cyt. rozporządzenia, że wysoki stopień nietrzeźwości kie­rowcy, rozmiar i charakter wyrządzonych przez niego szkód są okolicznościami, które z reguły przemawiają przeciwko ograniczeniu roszczenia zakładu ubezpieczeń.  Przy istnieniu bowiem tych okoliczności, których normalnym następstwem jest wypadek i jego tragiczne skutki, ograni­czenie roszczenia nie odpowiadałoby prawidłowo rozumianym względom społecznym i powszechnemu poczuciu sprawiedliwości.  


Mając na uwadze, że zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem cytowanych wyżej przepisów prawa material­nego, Sąd Najwyższy zmienił go /art. 390 § 1 k.p.c/ i powództwo uwzględnił,  oddalając rewizję tylko w zakresie kwoty 20.000 zł ., gdyż jak to Sąd Wojewódzki prawidłowo ustalił, pozwany kwotę tę przekazał powodowi niezależnie od wymienionej w pozwie sumy 30.000 zł.


Oddaleniu uległo także żądanie zasądzenia  odsetek za okres od dn. 10.1.1972 r do dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu. Żądanie to nie ma bowiem oparcia w przepisie art. 476 w zw. z art. 481 § 1 k.c., gdyż powód ani nie wykazał, ani nawet nie twierdził, że przed wniesieniem pozwu wzywał pozwanego o zapłatę dochodzonej należności. Dlatego też należało uznać, że o zwłoce pozwanego można mówić tylko od chwili wezbrania go do zapłaty. Chwilą tą jest zaś w niniejszej sprawie dopiero data doręczenia mu odpisu pozwu. Dlatego to w tym zakresie rewizja ulega oddaleniu / art.  337 k.p.c./.


O kosztach orzeczono na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c.

Administracja strony: EPC System - Outsorcing IT