Wyrok z dnia 29 kwietnia 1991 r. sąd apelacyjny w Gdańsku I ACr 118/91 OSA 1991/3/18

Reguły subrogacji (art. 828 § 1 k.c. w zw. z art. 518 § 1 pkt 4 k.c.) wykluczają możliwość przyjęcia przez zakład ubezpieczeń roszczenia wierzyciela w większym rozmiarze niż do wysokości zapłaconego odszkodowania, a w tej części przepis art. 828 § 1 k.c. ma charakter bezwzględnie obowiązujący.


Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji "Warta" SA - Oddział w Ł. wniosło o zasądzenie od Polskich Kolei Państwowych - Centralnego Biura Rozrachunków Zagranicznych w B. kwoty 2.189.995 zł z odsetkami i kosztami sporu.
Z pozwu wynikało, iż powód otrzymał od pozwanego odszkodowanie z tytułu trzech szkód transportowych w ładunkach przewożonych przez kolej na podstawie listów przewozowych CIM. Pozwany wypłacił odszkodowanie w wysokości dochodzonej w reklamacji, natomiast powinien wypłacić - w myśl art. 40 ust. 4 Konwencji CIM - według kursu walutowego obowiązującego w dacie płatności odszkodowania, gdyż wartość ładunku wyrażona była w walucie obcej.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa zarzucając, że wypłacił "Warcie" odszkodowanie w wysokości określonej w reklamacji, a powód nie udowodnił, iżby wypłacił ubezpieczonym importerom odszkodowanie w wyższej wysokości.
Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 23 października 1990 r. uwzględnił roszczenia w całości i orzekł o kosztach sporu.
Sąd zwrócił uwagę na treść art. 40 § 4 konwencji międzynarodowej o przewozie towarów kolejami (CIM), w myśl którego przeliczanie walutowe, będące podstawą ustalenia odszkodowania, następuje według kursu obowiązującego w dniu i miejscu zapłaty odszkodowania.
Sąd ustalił też, iż wartość przesyłek pochodzących z importu wyrażona była w walucie obcej (USD) oraz że pozwany wypłacił powodowi odszkodowanie przyjmując kurs waluty z daty wniesienia reklamacji, a nie z daty wypłaty odszkodowania, stąd też "Warcie" przysługuje dochodzone w pozwie odszkodowanie uzupełniające.
W rewizji pozwany, z powołaniem się na podstawy z art. 368 pkt 1, 3 i 4 k.p.c., wniósł o zmianę wyroku i oddalenie powództwa.
Rewidujący zarzucił, że dochodzone roszczenie nie było objęte postępowaniem reklamacyjnym i uległo przedawnieniu na podstawie art. 58 § 1 i 2 konwencji CIM.
Ponadto zaskarżony wyrok zapadł - w ocenie pozwanego - z obrazą art. 828 k.c.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Przez fakt zapłaty odszkodowania przechodzi na zakład ubezpieczeń roszczenie ubezpieczającego (art. 828 § 1 k.c.) i jest to przypadek tzw. subrogacji ustawowej przewidzianej w art. 518 § 1 pkt 4 k.c. Spłaconym importerom przysługiwało odszkodowanie z tytułu częściowej utraty przesyłki w wysokości określonej w konwencji międzynarodowej o przewozie towarów kolejami (CIM). Jeżeli mianowicie dane stanowiące podstawę do obliczenia odszkodowania nie są wyrażone w walucie Państwa, w którym żądano zapłaty, należało je przeliczyć według kursu obowiązującego w dniu i miejscu zapłaty odszkodowania (art. 50 ust. 4 konwencji CIM - Dz. U. 1975 r., nr 10 poz. 57-59).
Powód płacąc importerom odszkodowania w walucie obcej przeliczył je według kursu walutowego obowiązującego w chwili wypłaty i tak obliczone odszkodowanie przedstawił w postępowaniu reklamacyjnym wobec strony pozwanej, która uznając reklamację w całości zapłaciła "Warcie" żądane kwoty.
Przewidziany w konwencji CIM sposób obliczania odszkodowania dotyczy poszkodowanego, a nie zakładu ubezpieczeń.
Zatem gdy mówi się o właściwym kursie walutowym, oznacza to kurs obowiązujący w dniu i miejscu wypłaty odszkodowania poszkodowanemu (tu: importerowi), a nie zakładowi ubezpieczeń. Przeliczenie walutowe mogło nastąpić tylko raz, w sposób wyżej podany, w wyniku czego odszkodowanie wyrażone zostało w walucie krajowej (w złotych) i nie podlegało dalszym przeliczeniom walutowym, a to wobec jednoznacznej reguły przewidzianej w art. 358 k.c.
Reguły subrogacji (art. 629 § 1 k.c. w związku z art. 518 § 1 pkt 4 k.c.) wykluczają możliwość przejęcia przez zakład ubezpieczeń roszczenia spłaconego wierzyciela w większym wymiarze niż do wysokości zapłaconego odszkodowania, a w tej części przepis art. 828 § 1 k.c. ma charakter bezwzględnie obowiązujący.
Powód w postępowaniu reklamacyjnym uzyskał złotówkową równowartość wypłaconych importerom odszkodowań i jego uprawnienia "regresowe" zostały tam w całości skonsumowane. Nie przysługuje mu więc dalsze odszkodowanie, wykraczające poza uprawnienia, które z mocy prawa nabył od spłaconych wierzycieli.
Z podanych wyżej przyczyn nie ma potrzeby ustosunkowania się do zgłoszonego w rewizji zarzutu przedawnienia roszczenia; o przedawnieniu można bowiem mówić tylko wówczas, gdy roszczenie istnieje. Strona pozwana zwróciła wszakże pośrednio uwagę na niespójność koncepcji, która pozostawia poza postępowaniem reklamacyjnym roszczenia, które podlegają rygorom reklamacji.
Należało w konsekwencji zaskarżony wyrok zmienić i powództwo oddalić (art. 590 § 1 k.p.c.) oraz orzec o zwrocie na rzecz strony pozwanej kosztów procesu za obie instancje (art. 98 i 108 § 1 k.p.c.).

Administracja strony: EPC System - Outsorcing IT