Kto i jak ustala taryfy składek za ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych? Czy są w tym zakresie regulacje prawne?

Zgodnie z przepisami prawa taryfy, a tym samym wysokość składek za ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, ustala zakład ubezpieczeń po dokonaniu oceny ryzyka ubezpieczeniowego -  ani ustawodawca, ani organ nadzoru nie mają wpływu na wysokość składek, działa tu „niewidzialna ręka rynku" w postaci konkurencji cenowej pomiędzy ubezpieczycielami. W obowiązkowym ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej wysokość składki za ubezpieczenie stanowi jeden z podstawowych czynników konkurencyjności pośród zakładów ubezpieczeń oferujących tego typu ubezpieczenie. Kryteria, według których ustalana jest składka ubezpieczeniowa, zawarte są w taryfach składek danego ubezpieczyciela i są nimi zwykle czynniki takie jak :

  • dotychczasowy przebieg ubezpieczenia, tzn. czy zawierający umowę miał poprzednio szkody czy nie (tzw. szkodowy lub bezszkodowy przebieg ubezpieczenia). Im wyższa jest szkodowość, tym wyższy jest poziom składki;
  • wiek osoby, która ubezpiecza pojazd, a także wiek osób, które będą korzystały z pojazdu. Im młodszy jest ubezpieczony (lub osoba, która będzie korzystała z pojazdu), tym składka będzie wyższa - najczęstszą granicą wiekową zdecydowanie wpływającą na zwyżkę w składce jest wiek do 25 lat, czasami 26 lat;
  • pojemność silnika pojazdu. Im wyższa pojemność, a co za tym zwykle idzie moc silnika, tym wyższa składka - czynnik pojemności jako wpływający na wysokość składki wynika z historycznego kształtowania taryf i jego wpływu na statystyki ubezpieczeniowe, gdzie był on podstawowym kryterium dla ustalania składki podstawowej;
  • województwo, powiat (region), w którym zamieszkuje bądź przebywa ubezpieczony. Zakłady ubezpieczeń analizują szkodowość na terytorium Polski, zwykle opierając się na podziale administracyjnym (gminnym/powiatowym/wojewódzkim) i badają w jaki sposób kształtuje się częstotliwość wypadków w poszczególnych regionach, co następnie znajduje odzwierciedlenie w taryfach składek. Dane statystyczne dotyczące szkodowości powodują, że najwyższy pułap składek stosowany jest w aglomeracjach wielkomiejskich, gdzie wskaźnik szkodowości jest znacznie podwyższony, najniższy zaś jest w rejonach o najniższej gęstości zaludnienia, gdzie do wypadków dochodzi stosunkowo rzadko;
  • przeznaczenie ubezpieczanego pojazdu; standardowo zakłady ubezpieczeń wyższe składki stosują wobec osób, które pojazd wykorzystują w działalności gospodarczej, w szczególności dotyczy to przewozu osób (usługi taksówkarskie, zorganizowanego przewozu osób i mienia) oraz nauki jazdy;
  • marka pojazdu; zakłady ubezpieczeń analizują szkodowość pojazdów także w odniesieniu do ich marek. Wyższe składki kalkulowane są zazwyczaj np. w stosunku do pojazdów pochodzących od producentów posiadających w swojej ofercie głównie modele o sportowej charakterystyce, a tym samym większej mocy;
  • kolor pojazdu. Zdarza się, iż zakłady ubezpieczeń przewidują niższe składki dla pojazdów w jaskrawych kolorach (np. odcienie czerwonego, żółtego, jaskrawozielonego), co wpływa na ich widoczność, a tym samym niższą szkodowość;
  • czy ubezpieczamy wyłącznie ryzyko odpowiedzialności cywilnej czy też ubezpieczamy pojazd kompleksowo (pakietowo), tj. wraz z ubezpieczeniem autocasco, NNW, assistance i innymi ubezpieczeniami dobrowolnymi. Im więcej ryzyk ubezpieczamy, tym wyższe rabaty (zniżki w składce);
  • czasami inne różnorodne czynniki, w zależności od konkretnego zakładu ubezpieczeń, np. wiek pojazdu,  częstotliwość jazdy pojazdem, zawód lub profesja ubezpieczonego, a nawet jego stan cywilny.

Warto także zaznaczyć, iż obecnie na rynku ubezpieczeń komunikacyjnych, szczególnie tych oferowanych w systemach direct, obserwujemy bardzo daleko idącą ocenę ryzyka ubezpieczeniowego, gdzie katalog czynników wpływających na ostateczną wysokość składki jest zdecydowanie bardziej rozbudowany niż prezentowany poniżej.

Ponadto taryfy składek  ubezpieczeniowych przewidują systemy zniżek i zwyżek składki, tzw. systemy bonus/malus, które odzwierciedlają podstawowy z czynników ryzyka - szkodowy lub bezszkodowy przebieg ubezpieczenia. Polega on zasadniczo na tym, że w przypadku wystąpienia szkody (szkód), przy zawieraniu kolejnej umowy ubezpieczenia następuje zwyżka składki bądź też utrata części posiadanych zniżek. Z kolei jeżeli z naszego ubezpieczenia OC komunikacyjnego nie zgłoszono żadnej szkody, możemy liczyć na dodatkową zniżkę w kolejnym roku umowy. Zarówno zwyżki jak i zniżki określane są w taryfach procentowo. Zwykle maksymalna wysokość zniżki lub zwyżki składki wynosi 60%.

Warto także wiedzieć, że Komisja Nadzoru Finansowego ma obowiązek szczególnej dbałości o to, aby składki ze ubezpieczenie OC komunikacyjne nie były ustalane na zbyt niskim poziomie. Jest to efekt poprzednio występujących problemów po stronie zakładów ubezpieczeń, które w walce cenowej z konkurencją kształtowały taryfy składek na zbyt niskim poziomie, na skutek czego znajdowały się w trudnej sytuacji finansowej, a w skrajnych przypadkach ogłaszały upadłość. Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, w celu wyeliminowania tych poprzednio obserwowanych problemów, wprowadziła więc obowiązek przedstawiania organowi nadzoru przez zakłady ubezpieczeń, które oferujują obowiązkowe ubezpieczenie OC, informacji o taryfach składek ubezpieczeniowych. Taka informacja zawiera w szczególności analizę szkodowości oraz kosztów obsługi ubezpieczenia uzasadniającą wprowadzenie każdorazowej zmiany w taryfie. Organ nadzoru monitoruje wysokość oraz sposób kształtowania taryf składek i w przypadku stwierdzenia, że są one ukształtowane poniżej technicznego wyniku ubezpieczenia OC komunikacyjnego (nie gwarantują utrzymania odpowiedniej kondycji finansowej zakładu ubezpieczeń), podejmuje przewidziane prawem środki nadzorcze.

Odpowiedź na pytanie przygotował r.pr w BRU Aleksander Daszewski

Administracja strony: EPC System - Outsorcing IT