Inne

  • Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt I ACa 313/11, niepu-blikowany

    Sąd rozważał też, czy w okolicznościach sprawy ubezpieczyciel może powoływać się na spełnienie świadczenia z uwagi na wyczerpanie sumy gwarancyjnej w sposób zgodny z zasadami współżycia społecznego. Sąd przywołał w związku z tym, że o wykonaniu zobowiązania zgodnie z zasadami współżycia społecznego można mówić, gdy jest ono zgodne z powszechnym odczuciem społecznym. Podstawowym zadaniem tego ogólnego kryterium oceny wykonania zobowiązania jest wprowadzenie elastyczności za pomocą reguł moralności, słuszności, etyki w sposobie realizacji zobowiązania. Kryterium to może stanowić samodzielny wskaźnik sposobu wykonania zobowiązania (jako wykonanie zgodne z odczuciem społecznym), może też stanowić dodatkowy czynnik, obok treści zobowiązania, określający sposób jego wykonania (tak Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z 26 stycznia 1994 r., I ACr 640/94, Wokanda 1994, nr 11, poz. 48). Sąd ocenił, że ubezpieczyciel naruszył zasady współżycia społecznego poprzez niepoinformowanie Macieja M. o fakcie, że zgodnie z jego oceną obowiązek wypłacania mu świadczenia rentowego wygaśnie wraz wypłatą łącznej kwoty przewyższającej 720.000 zł. Trudno bowiem wymagać od Macieja M., aby zdawał sobie sprawę, że taka sytuacja może nastąpić w tak krótkim okresie czasu. Ponadto, nie posiadając wiedzy fachowej, której trudno oczekiwać od osoby nie będącej prawnikiem, nie można czynić mu zarzutu, że nie wystąpił ze stosownym roszczeniem o waloryzację sumy gwarancyjnej przed 4 lutego 2004 r. kiedy to nastąpiło „wyczerpanie" sumy ubezpieczeniowej wynikającej z rozporządzenia z 1990r.

    Oceniając natomiast żądanie Macieja M. Sąd odwołał się do przepisu art. 907 § 2 kc, wedle którego  jeżeli obowiązek płacenia renty wynika z ustawy, każda ze stron może w razie zmiany stosunków żądać zmiany wysokości lub czasu trwania renty, chociażby wysokość renty i czas jej trwania były ustalone w orzeczeniu sądowym lub w umowie. Sąd wskazał też, że - stosownie do utrwalonego już poglądu orzecznictwa i doktryny - zmiana stosunków może polegać na znacznym spadku siły na-bywczej pieniądza. Za uchwałą Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 1994 r. (III CZP 58/94, OSNC 1994/11/207) przytoczył, że istotny spadek siły nabywczej pieniądza, o którym mowa w art. 3581 § 3 kc, może uzasadnić zmianę wysokości renty odszkodowawczej wyłącznie na podstawie przepisu art. 907 § 2 kc.


  • Wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 28 maja 2007 roku, sygn. akt I C 60/07, niepublikowany

    W tym miejscu należy odwołać się do treści art. 3581§3 k.c., który stanowi, że w razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza  po powstaniu zobowiązania, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego, chociaż były ustalone w orzeczeniu lub w umowie. Analiza treści normatywnej przywołanego przepisu wskazuje, że podstawową przesłanką, od której spełnienia zależy w ogóle możliwość wystąpienia z żądaniem dokonania waloryzacji sądowej jest istotna zmiana siły nabywczej tworząca swoisty ,,stan waloryzacyjności”  (uchwała Sądu Najwyższego z 21 października 1994r., sygn. akt III CZP, opublikowany w OSNC 1995r., Nr 2, poz. 37). Jako ratio legis art. 358 1 § 3 kc zarówno w doktrynie (T. Wiśniewski, Komentarz do art. 3581 kc [w:] Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga trzecia, Tom 1, pod red. G. Bieńka, Warszawa 2002, s. 46), jak i w orzecznictwie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2001 r., sygn. akt II CKN 446/99, opublikowany w LEX nr 52343) wskazuje się, że przepis ten jako wyjątek od zasady nominalizmu, zmierza do przystosowania zobowiązania do zmieniających się warunków. Zmiana ta musi odpowiadać jednak kryterium istotności, to znaczy, że rozwiązanie pozwalające na uwzględnienie wpływu zmiany okoliczności na zobowiązania obejmuje okres radykalnych przemian i wstrząsów, wywierających wpływ także na sferę życia gospodarczego w sposób wykraczający poza ramy stosunków cywilnoprawnych. Na tle powyższych spostrzeżeń istotne jest również poczynienie jeszcze jednej uwagi, a mianowicie ustalenie od jakiego momentu należy rozpatrywać zmianę istotnej siły nabywczej pieniądza. Precyzuje to również art. 358 1 § 3 k.c., który zawiera sformułowanie, że zmiana ta musi nastąpić po powstaniu zobowiązania.


  • Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 1999 r., sygn. akt III CKN 489/98, opubl. OSNC 2000/7-8/130, Biul.SN 2000/4/13, Prok.i Pr.-wkł. 2001/4/32

    Niedopuszczalne jest w świetle art. 3581 § 3 k.c. uznanie społecznogospodarczego celu umowy i rodzaju zobowiązania za podstawowe kryterium waloryzacji.


  • Wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 25 marca 2004 roku, sygn. akt II Ca 189/04, niepublikowany

    Powołując się na art. 358 § 3 kc Sąd uznał, że w okresie 1982 - 1996 nastąpił istotny, nie poddający się prognozom ekonomicznym spadek siły nabywczej pieniądza, który w równym stopniu dotknął obie strony. Wzgląd na sytuację ubezpieczonego uzasadnia waloryzację świadczeń. Powód jest bowiem schorowanym, starszym nieporadnym człowiekiem, nie dysponuje środkami wystarczającymi na utrzymanie na godziwym poziomie, a demonstrowane przez niego rozgoryczenie ma źródło także w sposobie wykonania umowy przez pozwanego. Cel umowy nie został osiągnięty, a waloryzacja świadczenia, w ocenie Sądu leży także w interesie pozwanego.


  • Wyrok SN z dnia 27 lutego 2002 r., sygn. akt III CKN 1210/00, OSP 2003/9/116
    Celem waloryzacji nie jest przywrócenie wartości ekonomicznej pierwotnego świadczenia zakładu ubezpieczeń, tylko zmiana wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego po rozważeniu interesów stron zgodnie z zasadami współżycia społecznego. Interes uprawnionego w rozumieniu przepisu art. 3581 § 3 k.c. nie jest tożsamy z jego potrzebami materialnymi (kosztem utrzymania), gdyż na zakładzie ubezpieczeń nigdy nie spoczywał obowiązek ich pokrycia. Obejmuje on jedynie prawo wierzyciela do zaspokojenia świadczeniem w wysokości odpowiadającej treści zobowiązania bez naruszenia interesu dłużnika. Skutki zmiany siły nabywczej pieniądza nie mogą dotyczyć tylko jednej strony zobowiązania.

  • Uchwała SN z dnia 19 stycznia 1993 r., sygn. akt III CZP 149/92, niepublikowana
    W umowie ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków świadczenia obu stron określone są wprost jako świadczenie pieniężne. Jeżeli po powstaniu zobowiązania nastąpi istotna zmiana siły nabywczej pieniądza mogą więc istnieć podstawy do zmiany wysokości świadczenia ubezpieczeniowego na podstawie art.  3581 § 3 k.c. Przepis ten, lege non distinguente, ma bowiem zastosowanie do wszelkich zobowiązań umownych.
    Świadczenie ubezpieczyciela w ramach umowy ubezpieczeń nie jest ekwiwalentem składki.

  • Wyrok SN z dnia 22 lutego 2001 r., sygn. akt II CKN 404/00, niepublikowany
    Przy zasądzaniu odszkodowania nie można łącznie stosować różnych instrumentów waloryzacyjnych, gdyż prowadziłoby to do dublowania odszkodowania, a w konsekwencji do bezpodstawnego wzbogacenia powoda.
    Przepis art. 481 § 1 k.c. przewiduje uprawnienie dla wierzyciela do żądania odsetek za czas opóźnienia. Orzeczenie uwzględniające na podstawie art. 3581 § 3 k.c. żądanie o zwaloryzowanie świadczenia ma znaczenie konstytutywne. Dlatego też nie ulega wątpliwości, że stan opóźnienia względem zmienionej wysokości świadczenia pieniężnego może powstać dopiero od daty tego orzeczenia.

  • Wyrok SN z dnia 14 grudnia 2004 r., sygn. akt II CK 238/04, niepublikowany
    Zobowiązanie ubezpieczyciela do wypłacenia świadczenia z tytułu tzw. wykupu sumy ubezpieczenia powstaje z chwilą zawarcia umowy ubezpieczenia, jeżeli strony inaczej nie postanowiły.

Administracja strony: EPC System - Outsorcing IT