Zmiana wysokości renty

  • Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt I ACa 313/11, niepu-blikowany

    Sąd rozważał też, czy w okolicznościach sprawy ubezpieczyciel może powoływać się na spełnienie świadczenia z uwagi na wyczerpanie sumy gwarancyjnej w sposób zgodny z zasadami współżycia społecznego. Sąd przywołał w związku z tym, że o wykonaniu zobowiązania zgodnie z zasadami współżycia społecznego można mówić, gdy jest ono zgodne z powszechnym odczuciem społecznym. Podstawowym zadaniem tego ogólnego kryterium oceny wykonania zobowiązania jest wprowadzenie elastyczności za pomocą reguł moralności, słuszności, etyki w sposobie realizacji zobowiązania. Kryterium to może stanowić samodzielny wskaźnik sposobu wykonania zobowiązania (jako wykonanie zgodne z odczuciem społecznym), może też stanowić dodatkowy czynnik, obok treści zobowiązania, określający sposób jego wykonania (tak Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z 26 stycznia 1994 r., I ACr 640/94, Wokanda 1994, nr 11, poz. 48). Sąd ocenił, że ubezpieczyciel naruszył zasady współżycia społecznego poprzez niepoinformowanie Macieja M. o fakcie, że zgodnie z jego oceną obowiązek wypłacania mu świadczenia rentowego wygaśnie wraz wypłatą łącznej kwoty przewyższającej 720.000 zł. Trudno bowiem wymagać od Macieja M., aby zdawał sobie sprawę, że taka sytuacja może nastąpić w tak krótkim okresie czasu. Ponadto, nie posiadając wiedzy fachowej, której trudno oczekiwać od osoby nie będącej prawnikiem, nie można czynić mu zarzutu, że nie wystąpił ze stosownym roszczeniem o waloryzację sumy gwarancyjnej przed 4 lutego 2004 r. kiedy to nastąpiło „wyczerpanie" sumy ubezpieczeniowej wynikającej z rozporządzenia z 1990r.

    Oceniając natomiast żądanie Macieja M. Sąd odwołał się do przepisu art. 907 § 2 kc, wedle którego  jeżeli obowiązek płacenia renty wynika z ustawy, każda ze stron może w razie zmiany stosunków żądać zmiany wysokości lub czasu trwania renty, chociażby wysokość renty i czas jej trwania były ustalone w orzeczeniu sądowym lub w umowie. Sąd wskazał też, że - stosownie do utrwalonego już poglądu orzecznictwa i doktryny - zmiana stosunków może polegać na znacznym spadku siły na-bywczej pieniądza. Za uchwałą Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 1994 r. (III CZP 58/94, OSNC 1994/11/207) przytoczył, że istotny spadek siły nabywczej pieniądza, o którym mowa w art. 3581 § 3 kc, może uzasadnić zmianę wysokości renty odszkodowawczej wyłącznie na podstawie przepisu art. 907 § 2 kc.


  • Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2011 roku, sygn. akt I PK 165/10, niepublikowany

    Podstawą ustalania renty ad casum powinna być także realna sytuacja na rynku pracy, a więc faktyczne możliwości znalezienia zatrudnienia przez poszkodowanego z ograniczoną zdolnością do pracy, o ile oczywiście poszukuje on pracy. Jeżeli możliwości te są minimalne, to sama teoretyczna tylko fizyczna zdolność podjęcia pracy w znacząco ograniczonym zakresie nie powinna być przeszkodą zasądzenia pełnej renty w wysokości utraconych zarobków.

    W art. 907 § 2 k.c. akcentuje się słowo "zmiany" sugerujące, że sąd będzie mógł kształtować "na nowo" treść obowiązku pozwanego wobec powoda. Jednak istota wydanego na tej podstawie orzeczenia sprowadza się do potwierdzenia przez organ wymiaru sprawiedliwości, że stosunki w chwili orzekania uzasadniają obowiązek łożenia innej niż dotychczas kwoty, a potwierdzenie to znajdujące się w sferze motywacyjnej wyroku stanowi podstawę zasądzenia nowego świadczenia o innej niż dotychczas wysokości. Jest to orzeczenie o takim samym charakterze jak pierwsze - zasądzające rentę, z tą różnicą, że odpowiada układowi stosunków (z reguły faktycznych) w chwili. Jednak owo odmienne, nowe, rozstrzygnięcie musi zostać uzasadnione przez sąd porównaniem zmienionych stosunków usprawiedliwiających odmienny sposób liczenia świadczenia. Podstawą modyfikacji wysokości renty, wynikającej z ustawy może być bowiem tylko zmiana stosunków. W razie wystąpienia różnorodnych zjawisk w stosunkach ekonomicznych lub osobistych poszkodowanego, wpływających na ocenę wysokości szkody wyrównywanej rentą należy dokonać ich porównania i dostosować treść orzeczenia do jego wyniku.

    Rozpoznając sprawę o podwyższenie renty wyrównawczej, o której mowa w art. 444 § 2 k.c. przyznanej z uwagi na ograniczenie zdolności do pracy, trzeba wykazać, biorąc pod uwagę hipotezę art. 907 § 2 k.c., na czym konkretnie polegają zmiany stosunków (zmiana możliwości zarobkowych poszkodowanego i zmiana wynagrodzenia na stanowisku, które piastował przed wypadkiem) i w jaki sposób konkretnie owe modyfikacje wpływają na wysokość świadczenia.


  • Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2011 roku, sygn. akt I PK 227/10

    Przy podejmowaniu decyzji o zaprzestaniu wypłaty renty uzupełniającej, sąd powinien również mieć na względzie interes drugiej strony. W szczególności zmieniając świadczenia rentowe powinien rozważyć, czy nie należy skorzystać z art. 8 k.p., gdy chodzi o okresy przeszłe. Innymi słowy zmiana renty wyrównawczej ex tunc na niekorzyść pracownika, nawet w odrębnym procesie, nie jest zasadniczo możliwa z uwagi na zasadę (materialnoprawną i procesową) ochrony uprawnień pracowniczych.

    W myśl art. 907 § 2 k.c., jeżeli obowiązek płacenia renty wynika z ustawy, każda ze stron może w razie zmiany stosunków żądać zmiany wysokości lub czasu trwania renty, chociażby wysokość renty i czas jej trwania były ustalone w umowie. Chodzi tu oczywiście o takie umowy, które nie stanowią pierwotnego źródła powstania zobowiązań rentowych, lecz tylko konkretyzują zobowiązania ustawowe.


  • Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2011 roku, sygn. akt I PK 150/10, niepublikowany

    Podstawą modyfikacji wysokości renty, wynikającej z art. 907 § 2 k.c. może być tylko zmiana stosunków. W razie wystąpienia różnorodnych zjawisk w stosunkach ekonomicznych lub osobistych poszkodowanego, wpływających na ocenę wysokości szkody wyrównywanej rentą należy dokonać ich porównania i dostosować treść orzeczenia do jego wyniku.

    Brak aktywnego poszukiwania pracy może być oceniony jako przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody i prowadzić do obniżenia renty. Tym bardziej odmowa podjęcia zaproponowanego zatrudnienia stanowi o przyczynieniu się poszkodowanego do powstania szkody, o ile tylko może on podjąć tę pracę (art. 362 k.c.).

    Podstawą ustalania renty ad casum powinny być ocena, nie tylko faktu wystąpienia z propozycją zatrudnienia, ale także ocena czy poszkodowany mógł ze względów zdrowotnych przyjąć tę konkretną propozycję, w jakim zakresie i jak byłaby ona opłacana.


  • Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 1987 r., sygn. akt IV CR 275/87, niepublikowany

    Uprawniony do odszkodowania w związku z wypadkiem objętym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej, nie może - także po 1.1.1985 r. - dochodzić bezpośrednio od Zakładu Ubezpieczeń /art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 20.IX.1984 r. o ubezpieczeniach majątkowych i osobowych - Dz. U. nr.45, poz. 24 2/ podwyższenia renty uzupełniającej /art. 907§2 k.c./, jeżeli wypadek uzasadniający przyznanie tej renty zaistniał pod rządem ustawy z dnia 2.XII.1958 r. o ubezpieczeniach majątkowych i osobowych /Dz. U. nr 72,  poz. 357 ze zm./.


  • wyrok SN z dnia 1974.07.09 I CR 367/74 OSNC 1975/7-8/112
    Zmiana cen za usługi rzemieślnicze, znana w dacie wyrokowania, wyłącza możliwość późniejszego żądania podwyższenia renty na podstawie art. 907 § 2 k.c., żądania opartego na twierdzeniu, że zmiana stosunków w rozumieniu tego przepisu nastąpiła dopiero po zapoznaniu się żądającego z faktycznym wpływem zmiany cen na wzrost dochodów rzemieślniczych.

  • uchwała SN z dnia 1977.01.14 III CZP 58/76 OSNC 1977/9/156
    Jeżeli wskutek zmiany wysokości zarobków, stanowiących podstawę ustalenia renty inwalidzkiej lub emerytury, ta ostatnia byłaby wyższa od pobieranej przez poszkodowanego renty inwalidzkiej, poszkodowany - na którego rzecz zasądzono rentę uzupełniającą, wyrównującą różnicę pomiędzy tymi zarobkami a rentą inwalidzką tylko do czasu ukończenia przez niego 65 lat życia - może żądać renty uzupełniającej za okres późniejszy, w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy emeryturą, jaką otrzymałby, gdyby nie wypadek, a rentą inwalidzką (art. 907 § 2 k.c.).

  • wyrok SN z dnia 1982.03.02 I CR 27/82 OSNC 1982/10/150
    Zmiany wysokości renty zasądzonej z tytułu zwiększenia potrzeb można żądać na podstawie art. 907 § 2 k.c. także wówczas, gdy w chwili wydania wyroku zasądzającego rentę poszkodowany z powodu braku odpowiedniego wieku lub pobierania nauki nie pracował, a następnie okazało się, że na skutek wypadku jest całkowicie lub częściowo niezdolny do pracy.

  • uchwała SN z dnia 1993.10.28 III CZP 142/93 OSNC 1994/4/82
    W sprawie o zmianę wysokości renty na podstawie art. 907 § 2 k.c. Sąd może - stosownie do okoliczności sprawy - wziąć pod uwagę również istotny spadek siły nabywczej pieniądza.

  • wyrok SN z dnia 2000.12.06 II UKN 125/00 OSNP 2002/15/365
    Uchylenie lub zmiana wysokości renty zasądzonej lub wypłacanej na podstawie ugody (także pozasądowej), bez czasowego ograniczenia, możliwe jest tylko w sytuacji określonej art. 907 § 2 KC, a więc gdy nastąpiła zmiana stosunków.

Administracja strony: EPC System - Outsorcing IT