Wyróżnienia Rady Edukacji Finansowej

Rada Edukacji Finansowej podczas V Kongresu Edukacji Finansowej i Przedsiębiorczości wyróżniła inicjatywy edukacyjne za ich wpływ na rozwój kompetencji finansowych Polaków. Uhonorowano projekty “Małe Miasto Staszów” oraz “Produkcik 2020”.

Wyróżnienia REF

Rada Edukacji Finansowej składa się z przedstawicieli 10 instytucji – Ministerstwa Edukacji i Nauki, Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego, Narodowego Banku Polskiego, Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Giełdy Papierów Wartościowych, Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych, Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, Polskiego Funduszu Rozwoju, Rzecznika Finansowego i Ministerstwa Finansów. Jej członkowie wyróżnili dwie inicjatywy edukacyjne, które ich zdaniem szczególnie przyczyniają się do rozwijania kompetencji finansowych w społeczeństwie. To projekt „Małe Miasto Staszów” i konkurs PRODUKCIK 2020. Uczą one poprzez praktykę i pomagają zdobywać doświadczenie w świecie finansów.

„Małe Miasto Staszów”

Projekt został zrealizowany przez Fundację Nowa Przestrzeń Sztuki w ramach III edycji konkursu grantowego Fundacji Banku Gospodarstwa Krajowego. Uczy dzieci zarządzania budżetem osobistym. Więcej informacji na temat inicjatywy znajdziemy na stronie:

https://www.fundacja.bgk.pl/male-miasto-staszow-nagrodzone/

PRODUKCIK 2020

Drugą wyróżnioną inicjatywą jest „Konkurs na najlepsze Młodzieżowe Miniprzedsiębiorstwo PRODUKCIK 2020”, zorganizowany przez Fundację Młodzieżowej Przedsiębiorczości.

Konkurs pozwala młodzieży szkolnej sprawdzić się w zarządzaniu własną firmą. Więcej informacji na stronach inicjatywy:

 https://miniprzedsiebiorstwo.junior.org.pl/

Wszystkim zaangażowanym w prace wyróżnionych inicjatyw składamy serdeczne gratulacje.

Krajowa Strategia Edukacji Finansowej

Podczas ubiegłotygodniowego Kongresu Edukacji Finansowej i Przedsiębiorczości Renata Oszast, przewodnicząca Rady Edukacji Finansowej (reprezentująca Ministerstwo Finansów) poinformowała, że rozpoczęły się prace nad opracowaniem Krajowej Strategii Edukacji Finansowej.

Dzięki uzyskanemu wsparciu z Instrumentu Wsparcia Technicznego Komisji Europejskiej dokument powstanie we współpracy z OECD – światowym liderem edukacji finansowej. W prace nad Strategią zostanie zaangażowane szerokie grono interesariuszy krajowych.

Roszczenia regresowe ubezpieczyciela w przypadku wypłaty odszkodowania z ubezpieczenia mienia. Analiza Rzecznika Finansowego.

Sprawcy szkód nie są świadomi, że mogą być zobowiązani do ich pokrycia, nawet jeśli poszkodowani uzyskają odszkodowanie od swojego ubezpieczyciela. To możliwe w ramach tzw. postępowania regresowego. Dlatego Rzecznik Finansowy przygotował specjalną analizę poświęconą głównym zasadom i najczęściej spotykanym problemom związanym z tego typu postępowaniami.

Analiza Rzecznika Finansowego – kliknij link

„Zalałem sąsiadowi mieszkanie. Na szczęście miał swoje ubezpieczenie i za wszystkie szkody zapłaciło jego towarzystwo ubezpieczeniowe. Ale ono teraz domaga się ode mnie zwrócenia, tego co wypłaciło sąsiadowi. To po co takie ubezpieczenia, skoro i tak jak muszę za wszystko zapłacić?” – tego typu pytania zdarzają się w czasie dyżurów telefonicznych ekspertów Rzecznika Finansowego.

– Widzimy, że instytucja tzw. regresu ubezpieczeniowego jest wciąż mało znana Polakom. Nie wiedzą, że jeśli ze swojej winy spowodują szkodę, to mogą być zobowiązani do jej pokrycia, nawet gdy poszkodowany otrzymał odszkodowanie ze swojego ubezpieczenia majątkowego. Zdarzają się też sytuacje w których roszczenia regresowe ubezpieczycieli wobec sprawców nie mają podstaw. Niestety w obecnym stanie prawnym Rzecznik Finansowy nie może wspierać takich osób np. w ramach postępowania interwencyjnego. Nie są one bowiem klientami podmiotu rynku finansowego, gdyż nie wiąże ich z ubezpieczycielem występującym do nich z regresem żadna umowa. W mojej ocenie to luka w systemie ochrony klientów usług finansowych, którą należałoby w najbliższym czasie uzupełnić. Na razie w ramach naszej działalności edukacyjno-informacyjnej możemy udzielać porad. Dlatego przygotowaliśmy analizę poświęconą głównym zasadom i najczęściej spotykanym problemom związanym z tego typu postępowaniami – mówi dr hab. Mariusz Jerzy Golecki, prof. UŁ, Rzecznik Finansowy.

Analiza obejmuje całe spektrum przypadków w których roszczenie regresowe może mieć zastosowanie. W szczególności będą to sytuacje w których zniszczeniu ulega mieszkanie czy dom z winy sąsiada posiadacza nieruchomości.

– Najczęściej chodzi o przypadki zalań w budynkach wielomieszkaniowych. Ale są też sytuacje w których z winy posiadacza danego lokalu wybucha pożar, na skutek którego zniszczeniu ulegają inne mieszkania w danym budynku czy przenosi się on na sąsiednią posesję. Roszczenia regresowe mogą być bardzo wysokie. Dlatego warto mieć swoją polisę odpowiedzialności cywilnej, która będzie chroniła nas przez finansowymi skutkami wyrządzonych z naszej winy szkód, w tym również roszczeniami regresowymi – radzi Małgorzata Fonfara, ekspertka z biura Rzecznika Finansowego.

Przypomina, że adresatem takich roszczeń może być sam posiadacz lokalu, z którego winy nastąpiło np. zalanie mieszkania. Kluczowe jednak będzie właśnie wykazanie jego winy. Może się na przykład okazać, że należy ją przypisać firmie remontowo-budowlanej, której niestaranne działania spowodowały zalanie lokalu. Czasem za zalanie może odpowiadać nie sąsiad, ale administracja budynku, która odpowiada za konserwację pionów wodnych i kanalizacyjnych. Odpowiedzialny może być też producent sprzętu (np. pralki, zmywarki), którego awaria doprowadziła do przecieku.

Posłuchaj całej rozmowy z ekspertką Małgorzatą Fonfarą w Studiu Rzecznika Finansowego:
Listen to “Regres ubezpieczeniowy” on Spreaker.

Posiadacze lokali powinni pamiętać, że zgodnie z kodeksem cywilnym to do poszkodowanego należy wykazanie ich winy w takich przypadkach. Ta zasada dotyczy też postępowań regresowych. Oznacza to, że ubezpieczyciel będzie musiał udowodnić, że dana szkoda postała na skutek ich zawinionego zachowania – działania lub zaniechania. Może się przecież zdarzyć, że  to innym podmiotom można będzie przypisać odpowiedzialność za szkodę, np. administracji czy firmie remontowej – wyjaśnia Małgorzata Fonfara.

Podkreśla, że wystarczająca jest przy tym nie tylko wina umyślna, ale także chociaż najlżejszy stopień niedbalstwa. Może to być np. zaniechanie czynności związanych z regularnym sprawdzaniem stanu technicznego instalacji, przewodów czy wężyków, albo też niedokonanie ich wymiany, mimo iż były wyeksploatowane. Są orzeczenia sądowe precyzujące, że należy je wymieniać na tyle często, żeby nie doszło do przecieków.

Więcej szczegółów oraz inne przykłady postępowań regresowych w specjalnej analizie Rzecznika Finansowego.

Komunikat Rzecznika Finansowego w przedmiocie możliwego terminu przedawnienia roszczeń dotyczących sprzedaży obligacji GetBack S.A.

Rzecznik Finansowy informuje Klientów Idea Bank S.A. oraz innych podmiotów rynku finansowego, takich jak banki i domy maklerskie (dalej: “Banki”), którzy nabyli za pośrednictwem Banków lub za namową pracownika bądź współpracownika Banków obligacje spółki GetBack S.A. (dalej: “GetBack”) o możliwym zbliżającym się terminie przedawnienia roszczeń w stosunku do Banków. Z analiz Biura Rzecznika Finansowego wynika, że najwcześniejszym z kilku możliwych terminów przedawnienia roszczeń jest 17 kwietnia 2021 r. Jednocześnie Rzecznik Finansowy zastrzega, że sądy w zależności od stanu faktycznego w konkretnej sprawie mogą ustalić inny termin przedawnienia roszczeń, a wskazanie powyższego terminu wynika z daleko posuniętej ostrożności.  

Klienci Banków, którzy stali się obligatariuszami Getback i którym przysługuje wobec Getback wierzytelność wynikająca z nabytych obligacji zwykłych na okaziciela, a którzy dotychczas nie wystąpili na drogę sądową przeciwko Bankowi w celu odzyskania zainwestowanych środków finansowych i w żaden inny sposób nie przerwali biegu przedawnienia, powinni jak najszybciej rozważyć zasadność podjęcia działania w tym kierunku. W przeciwnym wypadku roszczenie może się przedawnić. Skutkiem upływu terminu przedawnienia jest niemożliwość dochodzenia roszczeń przed sądem. 

Rzecznik Finansowy informuje, że biegu przedawnienia nie przerywa: 

  • złożenie reklamacji do banku; 
  • postępowanie interwencyjne przed Rzecznikiem Finansowym; 
  • złożenie zawiadomienia do prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. 

Rzecznik Finansowy wskazuje, że zgodnie z obowiązującym przepisami bieg przedawnienia przerywa

  • złożenie wniosku do Rzecznika Finansowego-Wydziału Pozasądowego Rozwiązywania Sporów o przeprowadzenie pozasądowego postępowania w sprawie rozwiązania sporu konsumenckiego z podmiotem rynku finansowego; warunkiem przeprowadzenia postępowania jest uprzednie złożenie reklamacji do podmiotu rynku finansowego; wzór wniosku dostępny pod adresem: https://polubowne.rf.gov.pl; wniosek podlega opłacie w wysokości 50 zł;
  • złożenie do sądu wniosku o zawezwanie do próby ugodowej; wniosek taki powinien zostać złożony do sądu i powinien czynić zadość ogólnym wymogom pisma procesowego; w wezwaniu należy oznaczyć zwięźle sprawę i przedstawić propozycje ugodowe; od wniosku pobiera się opłatę 200 zł;
  • wytoczenie powództwa przed sądem; opłata od pozwu wynosi 1000 zł.

Rzecznik Finansowy ostrzega! Uwaga na „kryptowalutowe” pożyczki

Do biura Rzecznika Finansowego trafiają skargi klientów na podmioty, które wymagają przedpłaty w zamian za promesę udzielenia pożyczki. W ostatnim czasie dotyczą one firmy, która obiecywała pożyczkę z wykorzystaniem kryptowalut.

W ostatnich tygodniach do Rzecznika Finansowego trafiło kilkanaście wniosków od klientów, którzy skarżą się na działania jednej z firm pożyczkowych. Uzależnia ona udzielenie pożyczki od wpłaty przez klienta określonych środków. Mają one służyć do pokrycia kosztów opłat związanych z pożyczką. Najczęściej to kwoty na poziomie około 1 tys. zł, ale jedna z osób wpłaciła aż 19 tys. zł. Dodatkowo firma wymaga ustanowienia zabezpieczenia np. w postaci weksla. Pomimo spełnienia tych warunków pieniądze nie trafiają do klientów, a kontakt z jej przedstawicielami jest utrudniony.

Sprawa jest szczególnie niepokojąca, ponieważ w wielu wypadkach może chodzić o osoby znajdujące się w złej sytuacji finansowej, często już nadmiernie zadłużone i posiadające niekorzystną historię kredytową. Osoby te są szczególnie narażone na nieuczciwe praktyki pożyczkodawców, bowiem często działają pod presją i nie posiadają dostatecznej wiedzy pozwalającej im na analizę zawieranej umowy. Po zapoznaniu się z wyjaśnieniami klientów i dostarczonymi dokumentami, widzimy, że działania tej firmy można uznać za nieuczciwe lub wręcz oszukańcze. W związku z tym poinformowaliśmy odpowiednie organy Państwa – mówi dr hab. Jakub Szczerbowski, dyrektor Wydziału Klienta Rynku Bankowo-Kapitałowego w biurze Rzecznika Finansowego.

Umowy analizowane przez ekspertów Rzecznika Finansowego zawierają szereg budzących wątpliwości postanowień dotyczących czynności poprzedzających udzielenie pożyczki. Zaskakujący jest też przewidziany mechanizm przekazania środków klientowi.

Pożyczkobiorca rzekomo rezerwuje środki w kryptowalucie Bitcoin. Waluta wirtualna Bitcoin jest zamieniana na dolara amerykańskiego. Następnie dolar amerykański jest zamieniany na polskiego złotego. Środki w walucie polski złoty – zgodnie z zapisami umowy – powinny zostać udostępnione pożyczkobiorcy za pośrednictwem karty płatniczej przedpłaconej – opisuje Paulina Tronowska, radca prawny w biurze Rzecznika Finansowego.

Jej zdaniem ten sposób spełnienia świadczenia nie znajduje żadnego uzasadnienia ekonomicznego. Może on w rzeczywistości stanowić fasadę dla rzeczywistych działań podmiotu, zaciemniać prawdziwy obraz sytuacji i odwracać uwagę konsumenta uniemożliwiając mu podjęcie racjonalnej decyzji.

Jeśli cokolwiek budzi nasze wątpliwości należy wstrzymać się z podpisaniem takiej umowy. Mamy prawo uzyskać formularz informacyjny, żeby spokojne zapoznać się z warunkami. Warto też poszukać w Internecie informacji o danej firmie i sposobie jej działania. Jeśli już zdecydowaliśmy się na zawarcie takiej umowy i w trakcie jej realizacji mamy wątpliwości co do uczciwości i zgodności z prawem jej postanowień, należy złożyć reklamację do podmiotu rynku finansowego. Jeśli nie zostanie ona rozpatrzona zgodnie z naszymi oczekiwaniami można zwrócić się do Rzecznika Finansowego o podjęcie interwencji lub postępowania polubownego. Gdy mamy podejrzenie, że padliśmy ofiarą oszustwa należy jak najszybciej skontaktować z Policją lub Prokuraturą – mówi Paulina Tronowska.

Zachęca do jak najszybszego podejmowania działań przez osoby, które czują się poszkodowane przez działania podmiotów rynku finansowego lub innego oferującego szeroko pojęte usługi finansowe.

Pozwoli to właściwym organom na możliwe szybką reakcję na pojawiające się na rynku finansowym nieprawidłowości. Może także pomóc uchronić innych uczestników tego rynku przed niekorzystnym rozporządzeniem swoimi oszczędnościami – mówi Paulina Tronowska.

TSUE o obszarze rynku bankowo-kapitałowego w 2020 r. Analiza Rzecznika Finansowego

Zarówno w orzecznictwie jak i w debacie publicznej gorąco dyskutowane są kwestie prawne dotyczące produktów i usług finansowych. Problematyka ta jest również podejmowana przez Trybunał Sprawiedliwości UE, który wyznacza kierunki interpretacji przepisów unijnych co wprost przekłada się na orzecznictwo sądów państw członkowskich, w tym sądy polskie.  Rzecznik Finansowy dostrzegając istotność powyższych interpretacji dla spraw klientów podmiotów rynku finansowego dokonał analizy orzeczeń TSUE zapadłych w 2020 r. 

Pełna treść Analizy – kliknij link 

–  Śledzenie i analiza orzecznictwa TSUE mają istotne znaczenie, ze względu na charakter prawny tych wyroków oraz reguły ich obowiązywania. Trybunał bardzo często podkreśla wiodącą rolę sądu krajowego w sprawach dotyczących konsumentów. Zdaniem sędziów TSUE nierówność między konsumentem a przedsiębiorcą może zostać zrównoważona jedynie przez aktywną interwencję podmiotu trzeciego, niezależnego od stron umowy, którym jest polski sąd. Dobrym przykładem jest wyrok w sprawie Kancelaria Medius, C‑495/19. Podkreślono w nim, że to sąd ma obowiązek dokonywania wykładni zgodnej z prawem Unii przepisów krajowych – podkreśla dr hab. Mariusz Jerzy Golecki, prof. UŁ, Rzecznik Finansowy. 

Zdaniem Rzecznika Finansowego spośród podejmowanych zagadnień w orzecznictwie TSUE w roku 2020 podkreślenia wymagają dwie kwestie. Po pierwsze, problem skutków nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (określanych w polskim prawie jako niedozwolone postanowienia umowne lub klauzule abuzywne), zwłaszcza w umowach kredytu denominowanego oraz indeksowanego w walucie obcej. Po drugie, zagadnienie kosztów kredytu ponoszonych przez konsumenta.  

Uwzględniając krajowy kontekst prawny każdej z tych spraw, będących częścią niniejszego opracowania, należy zauważyć, że stanowisko Trybunału dotyczy zawsze wykładni prawa Unii i tym samym ta wykładnia powinna być wiążąca przy orzekaniu przez polskie sądy na podstawie polskich przepisów. 

Finanse po śmierci członka rodziny. Bezpłatny webinar Rzecznika Finansowego.

W czasie pandemii eksperci Rzecznika Finansowego odbierają więcej telefonów z pytaniami związanymi z finansami po śmierci członka rodziny. Dlatego Rzecznik Finansowy w najbliższy czwartek, 18 marca organizuje też bezpłatne webinarium, poświęcone tym kwestiom.

Kliknij link do rejestracji webinarium

Bliscy zmarłych dzwonią do ekspertów Rzecznika Finansowego z pytaniami i wątpliwościami dotyczącymi np. działań banków związanych z rachunkiem bankowym, kredytem czy pożyczką. Powtarzają się na przykład telefony od osób, które obawiają się, że będą musiały natychmiast spłacić długi zaciągnięte przez zmarłego.

Obecnie nie obowiązuje żaden przepis prawny, który powodowałby natychmiastową wymagalność kredytu w razie śmierci kredytobiorcy. Decydującą rolę będzie pełnić wobec tego umowa kredytu. Jej warunki mogą przewidywać obowiązek natychmiastowej spłaty zobowiązania przez spadkobierców. Jeśli takiego postanowienia nie ma  to zadłużenie kredytowe wejdzie w skład spadku po zmarłym jako jedno z pasywów spadkowych po spadkodawcy – wyjaśnia Krzysztof Witkowski, radca prawny w biurze Rzecznika Finansowego.

Dodaje, że warto też sprawdzić czy do umowy kredytu lub pożyczki nie było dołączone ubezpieczenie na życie czy następstw nieszczęśliwych wypadków. Wówczas to towarzystwo ubezpieczeniowe może spłacić dług.

Te wszystkie kwestie należy wyjaśnić, przed decyzją o tym czy przyjmiemy spadek i na jakich zasadach. Na jej podjęcie mamy pół roku od dnia śmierci spadkodawcy. Warto mieć na przykład pewność, że ubezpieczyciel rzeczywiście wywiąże się ze zobowiązania – mówi Krzysztof Witkowski.

W trakcie webinarium będzie można dowiedzieć się więcej o zasadach odpowiedzialności spadkobierców za długi spadkowe, terminach przedawnienia roszczeń wynikających z kredytu czy nawet jego umorzeniu. Ekspert będzie też wyjaśniał jak uzyskać dostęp do informacji o rachunku bankowym zmarłego oraz w jaki sposób uzyskać pieniądze zgromadzone na jego rachunku w chwili śmierci.

Bezpłatne webinarium „Finanse po śmierci członka rodziny” odbędzie się 18 marca 2021 r. o godzinie 16.00. Można się na nie zarejestrować, klikając poniższy link.

Odszedł prof. Tomasz Bekrycht, dyrektor Wydziału Studiów i Analiz Rzecznika Finansowego

Z trudnym do wysłowienia żalem żegnamy

naszego niezastąpionego kolegę i wspaniałego przyjaciela

Ś. P. prof. Tomasza Bekrychta

Dyrektora Wydziału Studiów i Analiz Rzecznika Finansowego, prodziekana ds. nauki Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego.

Żegnamy wspaniałego filozofa, socjologa i prawnika, wybitnego humanistę, świetnego kolegę i dobrego człowieka. 

Dziękujemy Tomku za każdą chwilę, wspólną pracę i długie rozmowy. Zawsze będziemy podziwiać Twoją rozległą wiedzę i szacunek, z jakim podchodziłeś do nauki, ale też do nas, swoich kolegów, przyjaciół. 

Zostawiłeś nas ze słowami, które były mottem Twojego życia, pracy i działalności społecznej: 

„Trzeba czynić dobro”

Tomku, ze wszystkich sił będziemy kontynuować Twoją misję.

Składamy serdeczne kondolencje rodzinie i najbliższym prof. Tomasza Bekrychta.

Pogrążeni w smutku

dr hab. Mariusz Jerzy Golecki, prof. Uniwersytetu Łódzkiego, Rzecznik Finansowy 

Koleżanki i koledzy z Biura Rzecznika Finansowego