Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 24 lutego 2010 roku, sygn. akt 851/09, niepublikowany

Konieczność korzystania przez powódkę z usług przewozu osobowego jest normalnym następstwem uszkodzenia pojazdu powódki w wyniku kolizji w taki sposób, że nie mogła ona korzystać z tego pojazdu w celu przemieszczania się. Słusznym jest przy tym przyjęcie, iż bez znaczenia pozostaje, czy powódka korzystała z wynajmu pojazdu, czy też korzystała z usług taksówkarskich. Przesłanką powstania obowiązku naprawienia  szkody jest  bowiem  zaistnienie związku  przyczynowego  między zdarzeniem powodującym szkodę, tj. kolizją, a powstaniem szkody w postaci poniesienia wydatków związanych z koniecznością przemieszczania się w sytuacji niemożności korzystania w tym celu z własnego uszkodzonego w wyniku kolizji pojazdu.


Sąd Okręgowy w Warszawie po rozpoznaniu sprawy z powództwa Katarzyny S. przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego
1. zmienia zaskarżony wyrok w pkt I i obniża zasądzoną tam kwotę z kwoty 1823,77 zł (jeden tysiąc osiemset dwadzieścia trzy złote 77/100) do kwoty 1573,80 zł (jeden tysiąc pięćset siedemdziesiąt trzy złote 80/100) z ustawowymi odsetkami od dnia 7 lutego 2008 r. do dnia zapłaty,
2. oddala apelację w pozostałym zakresie.

Powódka - Katarzyna S. wniosła o zasądzenie od Towarzystwa Ubezpieczeń kwoty 3 025,82 zł wraz z odsetkami ustawowymi od kwoty 2 886,31 zł od dnia 7 lutego 2008 r. do dnia zapłaty, jak również o zasądzenie kosztów procesu. Wskazała, iż podstawą powództwa jest roszczenie regresowe przysługujące powódce z racji niepełnego pokrycia przez pozwaną powstałej szkody.

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa podnosząc, iż po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego szkoda w pojeździe została określona jako całkowita, przy czym wartość pojazdu przed szkodą wyliczona została na kwotę 14 200 zł, wartość uszkodzonego samochodu na sumę 2500 zł, a należne powódce odszkodowanie wyniosło 11700 zł i taka łączna kwota została wypłacona. Pozwany wskazał nadto, iż wypłacił na rzecz powódki łączną kwotę 1267,58 zł tytułem zwrotu kosztów holowania uszkodzonego pojazdu oraz parkowania, przy czym zwrot kosztów za parkowanie pojazdu dokonany został za okres 27 dni, przy uznaniu średniej stawki 20 złotych powiększonej o podatek VAT za jedną dobę. Zatem dalsze roszczenia w tym zakresie są, zdaniem pozwanej, bezpodstawne - również co do żądań obejmujących koszty przejazdów taksówkami. Pozwany zgłosił także wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego.

Wyrokiem z dnia 7 października 2009 r. Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie zasądził (w punkcie pierwszym) od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1823,77 zł wraz z odsetkami w wysokości ustawowej od dnia 7 lutego 2008 r. do dnia zapłaty, w punkcie drugim natomiast umorzył postępowanie co do kwoty 139,51 zł. W punkcie trzecim w/w wyroku Sąd Rejonowy oddalił powództwo w pozostałej części, w punkcie czwartym zniósł wzajemnie koszty postępowania, zaś w punkcie piątym nakazał Kasie Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie zwrócić pozwanemu kwotę 235,50 zł, zaksięgowaną w dniu 9 marca 2009 r. pod pozycją d/416/09 tytułem niewykorzystanej zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego.

Sąd Rejonowy na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dokonał następujących ustaleń i oceny prawnej:

W dniu 30 października 2007 r. w Warszawie doszło do uszkodzenia pojazdu marki Renault Megane stanowiącego własność Katarzyny S.. W związku z faktem, iż sprawcą kolizji była osoba posiadająca polisę ubezpieczeniową w Towarzystwie Ubezpieczeń, poszkodowana dokonała zgłoszenia szkody w pozwanym Towarzystwie.

Pozwana dokonała kwalifikacji szkody jako szkody całkowitej i określiła wysokość należnego odszkodowania na kwotę 11 700 zł.

Powódka pismem z dnia 29 lutego 2008 r. zwróciła się o zapłatę kwoty 608,78 zł z tytułu holowania rozbitego pojazdu, kwoty 451,80 zł tytułem zwrotu kosztów przejazdu taksówkami z uwagi na fakt, że uszkodzenie pojazdu zrodziło po stronie powódki konieczność korzystania z korporacji taksówkarskiej oraz wynajmu pojazdu zastępczego.

W dniu 14 kwietnia 2008 r. przedmiotowy pojazd został zbyty przez powódkę za cenę 1000 zł.

Następnie powódka pismem z dnia 29 kwietnia 2008 r. ponownie zwróciła się do pozwanej o zwrot łącznie kwoty 3 791,35 zł z tytułu holowania, przejazdów oraz różnicy wartości przedmiotowego pojazdu.

Pozwana pismem z dnia 29 maja 2008 r. przyznała powódce koszt holowania pojazdu w kwocie 608,78 zł i koszt parkowania pojazdu w kwocie 658,80 zł, informując jednocześnie, iż brak jest podstaw do uznania roszczenia związanego z dopłatą odszkodowania z tytułu różnicy w cenie sprzedaży pojazdu w stanie uszkodzonym.

Sąd Rejonowy podkreślił, iż spór pomiędzy stronami skoncentrowała się między innymi na odmiennym zapatrywaniu odnośnie wysokości powstałej szkody, tj. na wysokości szkody ustalanej za pomocą jednej ze stosowanych w tym celu metod, tzw. metody całkowitej.

Rozstrzygając powstały spór o wysokość szkody należało, zdaniem Sądu I instancji, mieć na względzie fakt, iż najbardziej ogólna zasada odnosząca się do tej kwestii wynika z dyspozycji art. 361 § 2 k.c. zgodnie z którym w braku zastrzeżeń umownych lub szczególnych przepisów ustawy szkoda winna być naprawiona w całości. Sąd Rejonowy podkreślił, iż pozwany uznał naprawę szkody za ekonomicznie nieuzasadnioną i zrefundował odszkodowanie w wysokości 11700 zł, przy czym z opinii dokonanej przez biegłego sądowego wynika wprost, iż żadna ze stron w pełni prawidłowo nie dokonała wyceny wysokości szkody. Sąd I instancji podniósł, iż biegły podał, że wartość pojazdu w stanie sprzed szkody wynosiła 13 500 zł brutto, a wartość pojazdu w stanie uszkodzonym wyniosła 1000 zł brutto. W ocenie Sądu I instancji zatem skoro pozwany zwrócił powódce odszkodowanie do kwoty 11700 zł - powódce należy się jeszcze różnica pomiędzy odszkodowaniem należnym (12 500 zł), a w/w kwotą, czyli kwota 800 zł - i taka też kwota podlega zasądzeniu na rzecz powódki.

Odnosząc się co do zasadności roszczenia w zakresie wynajmu pojazdu zastępczego i korzystania przez powódkę z usług taksówkarskich, Sąd Rejonowy podniósł, iż niewątpliwie koszty wynajmu pojazdu zastępczego pozostają w adekwatnym związku przyczynowym z kolizją, jako zdarzeniem powodującym szkodę. Wskazał, iż pozbawienie poszkodowanego możliwości korzystania z pojazdu uszkodzonego w trakcie kolizji skutkuje tym, że ma on prawo wynająć pojazd zastępczy i pozostaje to w związku przyczynowym z kolizją - w rozumieniu art. 361 § 1 k.c.

W ocenie Sądu I instancji nadto bez znaczenia w niniejszej sprawie jest fakt, czy powódka korzystała z wynajmu pojazdu zastępczego, czy też korzystała z usług taksówkarskich, ponieważ mając na uwadze charakter prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, korzystanie przez nią z pojazdu zastępczego jest jak najbardziej uzasadnione.

Sąd Rejonowy uznał, iż skoro poszkodowana przedłożyła faktury VAT, to mamy tu do czynienia z przerzuceniem ciężaru dowodu, które wynika z domniemania faktycznego, iż skoro poszkodowana przedstawiła rachunki w postaci faktury VAT, a ich autentyczność nie jest kwestionowana, to ubezpieczyciel sprawcy szkody ma obowiązek wyłożoną kwotę zwrócić. Dopiero wykazanie, iż poszkodowana świadomie lub przez niedbalstwo zapłaciła kwotę wyższą niż powinna, mogłaby, zdaniem Sądu I instancji, zwalniać ubezpieczyciela z odpowiedzialności za te nadwyżkę.

Sąd Rejonowy wskazał, powołując orzecznictwo Sądu Najwyższego, iż przyjęcie cen przeciętnych dla określenia wysokości przysługującego poszkodowanemu odszkodowania, niezależnie od samej metody ich wyliczenia, która może być zróżnicowana, nie kompensowałoby poniesionej przez poszkodowanego szkody, gdyby ceny przyjęte w warsztacie naprawczym były wyższe od przeciętnych. Podniósł, iż analogiczną zasadę należy przyjąć w odniesieniu do kosztów związanych z korzystaniem przez powódkę z pojazdu zastępczego, w związku z czym przyznał z tego tytułu stronie powodowej kwotę 450,37 zł.

Sąd I instancji uznał także za zasadne roszczenie powódki co do zasądzenia kosztów parkowania pojazdu w kwocie 573,40 zł, zgodnie z załączonymi fakturami VAT.

Od powyższego rozstrzygnięcia apelację złożyła stron pozwana, zaskarżając je w części, co do punktu I w zakresie, w jakim Sąd zasądził kwotę 123,77 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 7 lutego 2008 r. do dnia zapłaty oraz co do punktu IV. Skarżący wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez oddalenie powództwa ponad kwotę 800 zł.

Orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 361 § 1 k.c. poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że koszt przejazdów taksówkami w okresie od dnia 13 listopada 2007 r. do dnia 7 marca 2008 r. pozostaje w normalnym związku przyczynowym ze szkodą z dnia 30 października 2007 r. oraz błędne zastosowanie art. 828 k.c, gdyż roszczenie powódki nie jest roszczeniem regresowym.
Rozstrzygnięciu zarzucono również naruszenie art. 233 k.p.c. poprzez przekroczenie granic zasady swobodnej oceny dowodów, bowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie jest wystarczający dla ustalenia istnienia związku przyczynowego miedzy szkodą, a koniecznością poniesienia kosztów przejazdów taksówkami w okresie od dnia 13 listopada 2007 r. do dnia 7 marca 2008 r.

Skarżący wskazał również na naruszenie art. 231 k.p.c. poprzez skonstruowanie domniemania faktycznego w sprzeczności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oraz art. 100 k.p.c. poprzez uznanie, że w tej sprawie nie istnieje znaczna dysproporcja pomiędzy kosztami poniesionymi przez każdą ze stron.

W uzasadnieniu apelacji skarżący podniósł, iż spór między stronami dotyczy zasadności ponoszenia kosztów wynajmu pojazdu zastępczego w okresie od dnia 13 listopada 2007 r. do dnia 7 marca 2008 r., obciążenia tymi kosztami pozwanego oraz ustalenia normalnych następstw szkody powstałej na skutek kolizji w dniu 30 października 2007 r. Wskazał, iż powódka nie poparła nieprecyzyjnego, uogólnionego twierdzenia, iż dochodzi zwrotu za przejazdy taksówkami, żadnym dowodem poza fakturami VAT i rachunkami. W ocenie apelującego powódka nie przedstawiła żadnego uzasadnienia sformułowanego żądania, ani co do istoty, ani co do terminów. Zdaniem skarżącego nadto Sąd I instancji błędnie ustalił, że normalnym następstwem kolizji drogowej powstałej w dniu 30 października 2007 r. była konieczność przejazdów taksówkami w okresie od 13 listopada 2007 r. do dnia 7 marca 2008 r., przy czym przede wszystkim konieczność I długość okresu korzystania z pojazdu zastępczego podlega normalnym regułom dowodzenia.

Skarżący podkreślił, iż Sąd Rejonowy, wobec przedstawienia przez powódkę faktur za przejazdy taksówkami, przy pomocy domniemania faktycznego ustalił obowiązek odszkodowawczy po stronie ubezpieczyciela do kwoty wynikającej z tych faktur. Taka konstatacja, w ocenie apelującego, jest sprzeczna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, bowiem z faktu przedstawienia faktur nie można wywnioskować, że uszkodzenie pojazdu spowodowało konieczność przejazdu taksówkami, a także że czas niezbędny przejazdów zamyka się okresem od dnia 13 listopada 2007 r. do dnia 7 marca 2008 r.

Skarżący podniósł także, iż w zakresie, w jakim Sąd I instancji zasądził na rzecz powódki kwotę 573,40 zł tytułem dopłaty kosztów parkowania pojazdu należy stwierdzić, iż rozstrzygniecie w tym zakresie także nie odpowiada prawu. Zdaniem pozwanego, nie może on ponosić odpowiedzialności za niekorzystne rozporządzanie przez powódkę swym mieniem, bowiem wyliczenia wysokości kosztów parkowania pojazdu za dobę zostały, w toku postępowania likwidacyjnego, wykonane prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi regułami i katalogami cenowymi. Ponadto skarżący wskazał, iż to na powódce spoczywał ciężar wykazywania usprawiedliwionego czasu parkowania wraku.

W ocenie apelującego Sąd Rejonowy niesłusznie również uznał, iż w tej sprawie występują przesłanki dla wzajemnego zniesienia kosztów postępowania między stronami, powódka uległa bowiem w sprawie w 40 %, pozwany zaś w 60%.

W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o oddalenie apelacji podnosząc, iż Sąd uwzględnił wycenę biegłego sądowego z zakresu techniki samochodowej, o którego powołanie wnosiła strona pozwana, przy czym sporządzonej wyceny pozwana nie zakwestionowała. Powódka podkreśliła również, iż w piśmie z dnia 29 kwietnia 2008 r. podano cele przejazdów, po czym w piśmie z 29 maja 2008 r. pozwana stwierdziła, że roszczenie zostało przekazane do Centrum Obsługi Rent i Komunikacyjnych Szkód. Natomiast w piśmie z dnia 9 marca 2009 r. powódka ponownie załączyła wykaz tras i celów przejazdów taksówkami. Wskazała również, iż usprawiedliwienie czasu parkowania wraku przedstawiła pozwanej w piśmie z dnia 29 lutego 2008 r.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja zasługuje na uwzględnienie w części, tj. w zakresie zarzutu pozwanego co do bezzasadności ponoszenia kosztów wynajmu pojazdu zastępczego przez cały okres wskazany przez powódkę w pozwie, tj. od dnia 13 listopada 2007 r. do dnia 7 marca 2008 r., bowiem w ocenie Sądu Okręgowego roszczenie z powyższego tytułu zasadne Jest w zakresie kosztów poniesionych w okresie od 13 do 27 listopada 2007 r.

Odnosząc się do zarzutu pozwanego wskazującego na błędną interpretację, iż koszt przejazdów taksówkami pozostaje w normalnym związku przyczynowym ze szkodą z dnia 30 października 2007 r., wskazać należy na prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu I instancji w kwestii uznania zaistnienia związku przyczynowego między kolizją a szkodą polegającą na niemożności korzystania z uszkodzonego pojazdu, a w związku z tym z koniecznością ponoszenia dodatkowych kosztów przejazdu innymi środkami komunikacji. Konieczność korzystania przez powódkę z usług przewozu osobowego jest bowiem normalnym następstwem uszkodzenia pojazdu powódki w wyniku kolizji w taki sposób, że nie mogła ona korzystać z tego pojazdu w celu przemieszczania się. Słusznym jest przy tym przyjęcie przez Sąd Rejonowy, iż bez znaczenia pozostaje, czy powódka korzystała z wynajmu pojazdu, czy też korzystała z usług taksówkarskich. Przesłanką powstania obowiązku naprawienia  szkody jest  bowiem  zaistnienie związku  przyczynowego  między zdarzeniem powodującym szkodę, tj. kolizją, a powstaniem szkody w postaci poniesienia wydatków związanych z koniecznością przemieszczania się w sytuacji niemożności korzystania w tym celu z własnego uszkodzonego w wyniku kolizji pojazdu. Biorąc pod uwagę okoliczność, iż w dniu 27 listopada 2007 r. powódka otrzymała kwotę stanowiącą refundację odszkodowania (w wysokości 11 700 zł), należy uznać, iż w tym dniu nastąpiło naprawienie szkody. Dokonanie zatem czynności kompensaty powstałej w dniu 30 października 2007 r. szkody stanowi o ustaniu związku przyczynowego między kolizją a zaistniałą szkodą w postaci konieczności ponoszenia wydatków związanych z korzystaniem z usług taksówkarskich.

Tym samym wyżej wymieniony zarzut apelacji pozostaje zasadny w części, co do której Sąd Okręgowy stwierdził istnienie związku przyczynowego między kolizją a szkodą w postaci wygenerowanych kosztów wynajmu pojazdu zastępczego (usług taksówkarskich) w okresie od 13 do 27 listopada 2007r. Zaskarżone rozstrzygnięcie podlegało zatem zmianie poprzez nieuwzględnienie przez Sąd II instancji zasadności żądania zwrotu kosztów związanych z korzystaniem z usług taksówkarskich, które powstały pod dniu 27 listopada 2007 r.

Podnieść także należy, że zasadne jest twierdzenie skarżącego co do błędnego zastosowania przez Sąd I instancji jako materialno-prawnej podstawy rozstrzygnięcia przepisu art. 828 k.c., jako że przedmiotem dochodzonego żądania nie jest roszczenie regresowe. W istocie bowiem podstawą materialne - prawną powództwa jest treść art. 822 k.c. Niemniej jednak błędne powołanie przez Sąd Rejonowy treści art. 828 k.c, § 1 zd. 1 k.c. pozostaje bez wpływu na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów przedstawionego środka zaskarżenia należy wskazać, iż przedstawione argumenty strony pozwanej co do naruszenia art. 233 k.p.c. z uwagi na fakt, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie jest wystarczający dla ustalenia istnienia związku przyczynowego między szkodą, a koniecznością poniesienia kosztów przejazdów taksówkami w okresie od 13 listopada 2007 r. do dnia 7 marca 2008 r. nie zasługują na uwzględnienie. Jak to powyżej wskazano Sąd Okręgowy uznał bowiem, iż przedstawiony w niniejszej sprawie materiał dowodowy jest dostateczny dla oceny przyjęcia konieczności zrefundowania przez pozwanego kosztów przejazdów pojazdem zastępczym. Odmienna, w stosunku do rozstrzygnięcia Sądu I instancji jest jedynie ocena długości okresu, za który niezbędna jest refundacja poniesionej w tym zakresie szkody.

W konsekwencji nietrafnym pozostaje także zarzut dotyczący naruszenia art. 231 k.p.c. polegającego na skonstruowaniu domniemania faktycznego w sprzeczności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, jako że z faktu przedstawienia faktur za przejazdy nie można wnioskować, że uszkodzenie pojazdu spowodowało konieczność przejazdu taksówkami. Podkreślić w tym miejscu należy, iż faktury jako dokumenty prywatne podlegają ocenie jak każdy inny dowód. Przy czym pozwany nie podważył prawdziwości dokumentów prywatnych ani nie wykazał, że powódka świadomie lub przez niedbalstwo zapłaciła za korzystanie z usług taksówkarskich kwotę wyższą niż powinna, a z przedstawionych faktur wynika jednoznacznie, iż z takich usług korzystała.

Podobnie nie sposób dopatrzeć się uchybienia odnośnie uwzględnienia roszczenia powódki co do refundacji kosztów związanych z parkowaniem uszkodzonego pojazdu. Zakwestionowanie przez pozwanego faktury za okres przechowywania uszkodzonego pojazdu na parkingu pozostaje niesłuszne wobec faktu, iż powódka podnosiła, że nie mogła sprzedać pojazdu informując o tym pozwanego, zaś fakt sprzedaży przedmiotowego pojazdu auto - komisowi, na którego parkingu przechowywane było uszkodzone auto świadczy o prawdziwości przedstawionych w tym zakresie twierdzeń.

Prawidłowe pozostaje również rozstrzygnięcie Sądu I instancji w zakresie kosztów postępowania przy zastosowaniu zasady wzajemnego zniesienia tych kosztów w oparciu o dyspozycję art. 100 k.p.c. z uwagi na częściowe uwzględnienie żądań powódki.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd Okręgowy, w oparciu o treść art. 386 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na zasadzie art. 102 kpc uznając, iż względy słuszności wskazują na odstąpienie od obciążania powódki tymi kosztami z uwagi na charakter roszczenia dochodzonego w niniejszej sprawie, tj. odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczenia łączącej powódkę z pozwanym oraz okoliczność, że w postępowaniu apelacyjnym stanowisko powódki zostało uznane za niezasadne tylko w zakresie 20% dochodzonego roszczenia.

Z tych wszystkich względów Sad Okręgowy orzekł jak w wyroku.

Administracja strony: EPC System - Outsorcing IT