wyrok s.apel. w Łodzi z dnia 1995.08.29 I ACr 440/95 OSA 1995/6/44

Zwrotu kosztów nagrobka może domagać się osoba, która koszty te faktycznie poniosła.


Kazimierz M. w pozwie skierowanym przeciwko Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu w W., wnosił o zasądzenie kwoty 12.000,00 zł z odsetkami i kosztami procesu. Na uzasadnienie swego żądania powód podał, że jego małoletni syn Michał M. poniósł śmierć w wypadku komunikacyjnym, oraz że dochodzone roszczenie obejmuje kwotę 10.000,00 zł odszkodowania, z tytułu znacznego pogorszenia sytuacji życiowej powoda (po uwzględnieniu przyczynienia się małoletniego do wypadku) oraz kwotę 2.000,00 zł z tytułu zwrotu kosztów nagrobka, który powód zamierza postawić na grobie syna. Pozwany fundusz nie uznał powództwa i wniósł o jego oddalenie podnosząc, iż powód nie wykazał, że nastąpiło znaczne pogorszenie jego sytuacji życiowej w związku ze śmiercią syna oraz że poniósł koszty nagrobka. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki w P.T. zasądził od pozwanego funduszu na rzecz powoda kwotę 10.932,50 zł z ustawowymi odsetkami, na którą składa się kwota 10.000,00 zł odszkodowania z tytułu znacznego pogorszenia sytuacji życiowej powoda oraz kwota 932,50 zł z tytułu kosztów budowy nagrobka. W pozostałej części powództwo zostało oddalone. Pozwany funduszy przy takim rozstrzygnięciu sprawy obciążony został w całości kosztami procesu.

Sąd I instancji poczynił następujące ustalenia faktyczne. W dniu 31 sierpnia 1991 r. w P.T. kierujący samochodem ciężarowym marki "Skoda" Grzegorz K. naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że wykonujące - bez zachowania szczególnej ostrożności oraz bez upewnienia się, czy nie spowoduje zajechania drogi innym kierowcom - manewr skrętu w prawo, zajechał drogę jadącym na jednym rowerze małoletnim Michałowi M. - synowi powoda i Piotrowi K., przejeżdżając ich prowadzonym przez siebie pojazdem w następstwie czego Michał M. poniósł śmierć na skutek zmiażdżenia klatki piersiowej i nadbrzusza, a Piotr K. doznał ciężkich obrażeń ciała.

Sprawca wypadku Grzegorz K. nie posiadał obowiązkowego ubezpieczenia komunikacyjnego odpowiedzialności cywilnej. Ojciec zmarłego Michała M. urodzonego w 1981 r. - powód Kazimierz M. ma obecnie 62 lata. Poza zmarłym synem Michałem ma jeszcze pięcioro dzieci: córkę Krystynę w wieku 36 lat, syna Marka w wieku 35 lat, syna Bogdana w wieku 33 lat, syna Jacka w wieku 28 lat i syna Pawła w wieku 18 lat. Jeśli chodzi o stan zdrowia powoda, to stwierdzono u niego nadciśnienie tętnicze, zwyrodnienie mięśnia sercowego w okresie względnej wydolności krążenia, uszkodzenie wątroby i hipertrójglicerydemię, które to schorzenia występowały przed dniem 31 sierpnia 1991 r. Śmierć syna pogłębia jednak te schorzenia. Nadto u powoda występuje zespół depresyjno-lękowy reaktywny, który stanowi następstwo ciężkiego urazu psychicznego związanego ze śmiercią syna i uzasadnia zaliczenie powoda co najmniej do trzeciej grupy inwalidzkiej. Schorzenie to powoduje trwałą utratę zdrowia w wysokości 50-60%. Powód ukończył szkołę podstawową. Z zawodu jest blacharzem budowlanym i ma uprawnienia czeladnika z zakresu blacharstwa budowlanego. Prowadził własny zakład blacharski przez 23 lata do maja 1991 r. Pismem z dnia 10 maja 1991 r. zawiadomił Urząd Skarbowy w P.T. o likwidacji działalności z zakresu blacharki budowlanej z dniem 1 maja 1991 r., podając jako powód takiej decyzji - zły stan zdrowia. Obecnie powód nigdzie nie pracuje, korzysta z pomocy dzieci. Nie ma majątku. Mieszka w budynku, który stanowi własność odrębną jego żony. Żona powoda nigdy nie pracowała, zajmowała się wychowywaniem dzieci. W dniu 15 listopada 1993 r. powód zawarł z Mieczysławem O. umowę zlecenia na wykonanie nagrobka dla Michała K. Koszt tego nagrobka określono na kwotę 1.865,00 zł. Nagrobek miał być wykonany do 17 maja 1994 r. Do dnia wydania zaskarżonego wyroku nagrobek nie został wykonany, ponieważ powód nie dysponował taką sumą pieniędzy. Pozwany fundusz wypłacił powodowi przed wydaniem zaskarżonego wyroku kwotę 492,50 zł, obejmującą odszkodowanie za niszczony rower w kwocie 180,00 zł oraz koszty pogrzebu Michała M. w kwocie 312,50 zł. Poczyniwszy takie ustalenia Sąd Wojewódzki w P.T. przyjął, że pozwany fundusz ponosi w niniejszej sprawie odpowiedzialność na podstawie art. 51 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. Nr 59, poz. 344) w związku z art. 436 § 1 k.c., przy czym przyczynienie się małoletniego Michała M., który jechał wraz z kolegą na jednym rowerze, co zmniejszyło możliwość odpowiedniego kierowania i manewrowania, określił na 50% (art. 362 k.c.). Należne powodowi odszkodowanie związane ze znacznym pogorszeniem sytuacji życiowej (art. 446 § 3 k.c.) sąd I instancji określił na kwotę 20.000,00 zł zasądzając z tego tytułu kwotę 10.000,00 zł. Sąd I instancji uznał także, że powodowi przysługuje roszczenie o zwrot kosztów zamówionego nagrobka (art. 446 § 1 k.c.). Koszty te wynikają bowiem z zawartej przez powoda z Mieczysławem O. umowy o dzieło i wynoszą 1.865,00 zł. Przy uwzględnieniu przyczynienia się do wypadku przez małoletniego Michała M. zasądzeniu z tego tytułu podlegała kwota 932,50 zł. W rewizji pozwany fundusz wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku w części zasądzającej ponad 5.000,00 zł z tytułu odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej powoda i oddalenie powództwa w pozostałym zakresie, a nadto o stosunkowe rozdzielenie kosztów procesu. Skarżący podniósł, że zasądzone odszkodowanie jest wygórowane zwłaszcza, że powód w pozwie określił wysokość tego odszkodowania na 10.000,00 zł, podczas gdy sąd przyjął kwotę 20.000,00 zł bez przekonywującego uzasadnienia swego stanowiska. Jeśli natomiast chodzi o zwrot kosztów budowy nagrobka, to może on nastąpić - zdaniem skarżącego - dopiero po wybudowaniu i przedstawieniu stosownego rachunku.

 

Sąd Apelacyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Rewizja nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 446 § 3 k.p.c. sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej. Nie ulega wątpliwości, że wyjątkowo dramatyczny wypadek, któremu uległ syn powoda spowodował - co wynika z prawidłowych ustaleń sądu I instancji - silny wstrząs nerwowy i psychiczny, a tym samym niekorzystne następstwa w zdrowiu powoda.

Nie można też wyłączyć ujemnego wpływu cierpień psychicznych na zdolność powoda do pracy i możliwość osiągania ewentualnych zarobków. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że małoletni Michał M. był najmłodszym dzieckiem powoda, z którym powód był szczególnie związany. Pozostałe dzieci uzyskały już bowiem samodzielność i ich kontakty z rodzicami z natury rzeczy uległy rozluźnieniu. To właśnie najmłodsze dziecko pozostające najdłużej z osiągającymi coraz bardziej zaawansowany wiek rodzicami najczęściej świadczy na ich rzecz różne posługi, udziela im pomocy i z reguły pozostaje opiekunem na czas starości.

W tej sytuacji - zdaniem sądu apelacyjnego - kwota 20.000,00 jest odpowiednim odszkodowaniem dla powoda w związku ze śmiercią syna. Nietrafny jest zarzut rewizji, że Sąd Wojewódzki w Ł. ustalając odszkodowanie w tej wysokości, wyszedł ponad żądanie pozwu, ponieważ powód żądał tylko 10.000,00 zł. Jak to bowiem wynika z pozwu kwota 10.000,00 zł wskazana przez powoda, określona została z uwzględnieniem przyczynienia się małoletniego Michała M. do zaistnienia wypadku. Sąd Wojewódzki w Ł. przyjmując przyczynienie w 50% zasądził ostatecznie odszkodowanie w kwocie 10.000,00 zł, a zatem nie wyszedł ponad żądanie pozwu, a jedynie w całości uwzględnił to żądanie.

Jeśli chodzi o zwrot kosztów nagrobka, to stanowisko rewizji również nie może być uwzględnione. Wprawdzie - zgodnie z utrwalonym orzeczeniem - zwrotu kosztów nagrobka może domagać się osoba, która koszty te faktycznie poniosła. W niniejszej sprawie powód nie poniósł jeszcze wydatków na budowę nagrobka, z uwagi na brak pieniędzy. Jednakże zawarł umowę z właścicielem Zakładu Betoniarsko-Nagrobkowego Mieczysława O., którą zlecił wykonanie nagrobka, zobowiązując się jednocześnie do zapłaty 1.865 zł. Kwota ta zatem stanowi dług obciążający majątek powoda i powinna być traktowana na równi z wydatkiem na budowę nagrobka. Zasądzenie połowy tej kwoty na rzecz powoda od strony pozwanej, przy uwzględnieniu przyczynienia się małoletniego Michała M. do wypadku, uznać należy za trafne. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny w Łodzi na zasadzie art. 387 k.p.c. rewizję pozwanej jako bezzasadną oddalił, orzekając w oparciu o art. 98 k.p.c. o kosztach postępowania rewizyjnego.

Administracja strony: EPC System - Outsorcing IT