W dniu 25 kwietnia br. został ogłoszony projekt Krajowej Strategii Edukacji Finansowej dla Polski. Długoterminowym celem proponowanej strategii jest doprowadzenie do sytuacji, w której mieszkańcy Polski będą mieli niezbędne kompetencje finansowe, które pomogą im poprawić ogólną odporność finansową oraz zapewnią finansowy dobrostan. Dokument powstał po wcześniejszej analizie umiejętności i wiedzy finansowej Polaków, której podsumowanie znalazło się w raporcie Znajomość zagadnień finansowych w Polsce: znaczenie, dane i oferta edukacyjna.
Krajowa Strategia Edukacji SEF dla Polski powstała przy współpracy ekspertów Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) z instytucjami krajowej grupy roboczej ds. strategii finansowej w Polsce. W jej skład obok Rzecznika Finansowego wchodziły takie instytucje jak Bankowy Fundusz Gwarancyjny, Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie, Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych, Ministerstwo Edukacji i Nauki, Narodowy Bank Polski, Urząd Komisji Nadzoru Finansowego, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Ministerstwo Finansów, które koordynowało prace całej grupy. Dokument był również konsultowany z reprezentantami wielu organizacji branżowych rynku finansowego, organizacji pozarządowych i środowiska akademickiego. Finansowanie zapewniła Unia Europejska za pośrednictwem Instrumentu Wsparcia Technicznego we współpracy z Dyrekcją Generalną Komisji Europejskiej ds. Wspierania Reform Strukturalnych (DG Reform).
Z analiz ekspertów opracowujących Strategię wynika, że działania w zakresie edukacji finansowej w pierwszym trzyletnim okresie jej wdrażania powinny koncentrować się na najbardziej wrażliwych na problemy finansowe grupach. Wśród nich są:
– gospodarstwa domowe o niskich dochodach;
– konsumenci zagrożeni nadmiernym zadłużeniem lub już nadmiernie zadłużeni;
– osoby pracujące, zwłaszcza zbliżające się do wieku emerytalnego;
– dzieci, młodzież, rodzice i nauczyciele;
– uchodźcy z Ukrainy.
Jak wynika z międzynarodowego badania kompetencji finansowych osób dorosłych OECD/INFE 2020, większość Polaków (93,7%) podejmuje decyzje finansowe każdego dnia. Jednocześnie, 71,4% deklaruje planowanie zarządzania swoimi dochodami i wydatkami, a 59,4% uważnie monitoruje swoje sprawy finansowe. Równocześnie z tego samego badania wynika, że ponad 40% Polaków potrafi podjąć decyzję dotyczącą zakupu jakiegoś dobra w sposób impulsywny (bez starannego zastanowienia czy ich na to stać czy nie), a 25% nie płaci w terminie swoich rachunków.
Wśród priorytetów ogłoszonej Strategii jest między innymi zwiększanie i utrzymanie odporności finansowej i finansowego dobrostanu mieszkańców Polski poprzez odpowiednie planowanie finansów osobistych, unikanie nadmiernego, niepotrzebnego zadłużania się i doskonalenie umiejętności zarządzania ryzykiem. Eksperci zwracają uwagę, że posiadanie kontroli nad stanem finansów osobistych może zmniejszyć poziom stresu związanego z sytuacją finansową. W skrajnych przypadkach np. osoby nadmiernie zadłużone są podatne na stany depresyjne. Dlatego ważne jest nie tylko wparcie w zakresie zarządzania finansami czy kwestiach prawnych, ale też psychologiczne.
Projekt Strategii zawiera plan wdrażania jej założeń i priorytetów na pierwsze trzy lata. Kolejnym krokiem ma być przedłożenie dokumentu do akceptacji przez Radę Ministrów. Ostateczny kształt Strategii będzie zależał od efektów dalszych prac.
Linki do dokumentów (strony OECD):
Dokument: Krajowa Strategii Edukacji Finansowej
Dokument: Znajomość zagadnień finansowych w Polsce: znaczenie, dane i oferta edukacyjna
