- Ponad 50 reprezentantów środowiska akademickiego, instytucji publicznych, organizacji konsumenckich oraz sektora finansowego wzięło udział w konferencji zorganizowanej w biurze Rzecznika Finansowego.
- Celem spotkania była prezentacja przez ekspertów Europejskiego Kongresu Finansowego przykładowej treści umowy modelowej oraz debata nad proponowanymi postanowieniami
- Rzecznik Finansowy zbierze od uczestników uwagi na piśmie i udostępni je na swojej stronie internetowej
– Rzecznik Finansowy jako instytucja, której podstawowym zadaniem jest ochrona klientów podmiotów rynku finansowego, zawsze z zainteresowaniem przyjmuje inicjatywom mającym na celu ulepszenie mechanizmów funkcjonowania tego rynku. Z tego względu zdecydowaliśmy się na organizację spotkania, w trakcie którego przedyskutujemy propozycję umowy modelowej przygotowaną przez zespół prof. Michała Romanowskiego zgromadzony z inicjatywy Europejskiego Kongresu Finansowego – mówił Michał Ziemiak, Rzecznik Finansowy w trakcie otwarcia konferencji.
Podkreślił, że spotkanie nie ma na celu promowania tego konkretnego rozwiązania. Tym bardziej, że równolegle UOKiK pracuje nad regulacją w tym zakresie, choć opartą o nieco inny schemat implementacji. Zaproszenie przedstawicieli środowiska akademickiego, instytucji publicznych, organizacji konsumenckich oraz sektora finansowego, ma na celu dyskusję. Podkreślił, że wszyscy zmierzają w tym samym kierunku: wypracowania jak najlepszego rozwiązania.
Wydarzenie było transmitowane. Wystąpienia wygłoszone przez dr Anetę Wiewiórowską-Domagalską, Pełnomocnik Ministra Sprawiedliwości ds. Ochrony Praw Konsumenta i prof. Jacka Jastrzębskiego, Przewodniczącego KNF oraz przedstawicieli EKF, prof. Leszka Pawłowicza i Andrzeja Reicha, prezentację założeń oraz późniejszą dyskusję można obejrzeć pod poniższym linkiem REKOMENDACJA EKF | Upowszechnienie modelowej umowy kredytu hipotecznego – European Financial Congress
W trakcie debaty Rzecznik Finansowy zgłosił pierwsze uwagi do rekomendowanej przez EKF propozycji. Najważniejsze z nich to:
- konieczność standaryzacji materiałów edukacyjnych o kredycie hipotecznym, które – zgodnie z informacjami w preambule – mają być dostępne na stronach internetowych banków.
- Korekta rozwiązania zakładającego automatyczny wzrost marży w przypadku rezygnacji z usług dodatkowych. To niekorzystne rozwiązanie dla klientów. Wzrost powinien być fakultatywny, a klient powinien dostać jasne uzasadnienie dlaczego marża rośnie.
- Wątpliwości budzi punkt przewidujący, że zmiana marży nie wymaga podpisana aneksu. Istnieje obawa, że takie postanowienie będzie mogło być uznane za niedozwoloną klauzulę modyfikacyjną.
- Wydłużenie terminów na złożenie wniosku o restrukturyzację zadłużenia i uregulowanie należności przeterminowanej. Propozycja EKF zakłada w obu przypadkach 14 dni. Powinno to być odpowiednio 30 i 120 dni, gdyż w przypadku kredytów hipotecznych mówimy o dużych kwotach.
- Większa elastyczność w zawieszaniu spłaty rat. Propozycja EKF przewiduje możliwość zawieszenia tylko jednej raty w każdym roku umowy. Może to być zbyt krótki okres np. w razie utraty pracy czy kłopotów zdrowotnych.
- Wydłużenie terminu na odstąpienie od umowy z proponowanych 14 do 30 dni. To rozwiązanie analogiczne do stosowanego w art. 812 KC czy ustawie o prawach konsumenta.
- Wprowadzenie równowagi w zakresie rozliczenia po odstąpieniu od umowy. W propozycji klient ma 30 dni na zwrot kwoty kredytu z odsetkami. Termin zwrotu prowizji i opłat przez bank, nie jest określony.
- Doprecyzowanie kwestii jednorazowych kosztów kredytu, co ma istotne znaczenie przy przedterminowej spłacie kredytu. Banki mają z oczywistych względów tendencję do podciągania do tej kategorii całej pobranej prowizji, a dla kredytobiorcy jest to trudne do zweryfikowania,
- Brak symulacji kształtowania się kosztów kredytu obecnie i w dalszej perspektywie, w zależności od opcji oprocentowania, oraz rozliczeń przedterminowej spłaty.
W podsumowaniu konferencji zastępca Rzecznika Finansowego, Marcin Kawiński, podsumował zalety i wady modelowej umowy kredytu.
Do zalet zaliczył: zwiększone bezpieczeństwo i przewidywalność, większą przejrzystość i realną konkurencję cenową, wbudowaną ochronę konsumencką, potencjalnie niższe koszty wynikające z mniejszego ryzyka prawnego oraz uproszczony i szybszy proces zawierania umów.
Do wad zaliczył: ograniczoną elastyczność, ryzyko zahamowania innowacji, pokusa nadużycia tzw. moral hazard oraz potencjalny wzrost wykluczenia finansowego w przypadku osób spoza głównego nurtu.
– Problem, który ma rozwiązać umowa modelowa został wykreowany przez banki i pośredników kredytowych. Nowe rozwiązania nie mogą z tych instytucji zdejmować odpowiedzialności i kosztów – podkreślał Marcin Kawiński.
