- Rzeczniczka Generalna TSUE Tamara Ćapeta przestawiła swój pogląd w sprawie Sutuska, C-23/25 dotyczącej kwestii rozliczeń kosztów ubezpieczenia po unieważnieniu umowy kredytowej.
- Uznała, że koszty ubezpieczeń chroniących interes banku podlegają zwrotowi na rzecz kredytobiorcy.
- Bank nie musi zwracać kosztów ubezpieczeń chroniących ryzyka konsumenta, jednak kwestia ta zawsze powinna podlegać indywidualnej ocenie przez sąd krajowy.
Treść pytania: Czy na gruncie dyrektywy 93/13 konsument – w przypadku unieważnienia umowy kredytu hipotecznego z powodu nieuczciwych warunków – może dochodzić od banku zwrotu wszystkich kosztów poniesionych z tytułu polis ubezpieczeniowych zawartych w związku z tym kredytem. W szczególności chodzi o dwa rodzaje ubezpieczeń:
– chroniące interes banku (np. ubezpieczenie niskiego wkładu własnego, ubezpieczenie pomostowe);
– związane z ochroną konsumenta (np. ubezpieczenie nieruchomości lub na życie).
Główny wniosek z opinii:
W ocenie Rzeczniczki Generalnej przepisy unijnej dyrektywy 93/13 nie sprzeciwiają się takiej interpretacji prawa krajowego, zgodnie z którą:
- bank powinien zwrócić konsumentowi koszty ubezpieczeń chroniących interes banku, takich jak ubezpieczenie niskiego wkładu własnego czy ubezpieczenie pomostowe;
- bank nie ma obowiązku zwracać kosztów ubezpieczeń chroniących konsumenta, np. ubezpieczenia nieruchomości lub ubezpieczenia na życie.
Według Rzeczniczki Generalnej płatności kredytobiorcy z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu własnego oraz ubezpieczenia pomostowego są nierozerwalnie związane z umową kredytu hipotecznego.
– W związku z tym bank powinien zwrócić konsumentowi zapłacone składki, ponieważ polisy te zabezpieczały wyłącznie interes banku i nie istniałyby bez umowy uznanej za nieważną – wyjaśnia dr Paulina Tronowska, radca prawny w biurze Rzecznika Finansowego.
Z kolei w przypadku ubezpieczeń chroniących ryzyka po stronie konsumenta, Rzeczniczka Generalna nie rozstrzyga kategorycznie, że kredytobiorca nie ma prawa do ich zwrotu. W jej ocenie kwestia zwrotu składek za ubezpieczenie nieruchomości i polisy na życie – ze względu na ich podwójna funkcję – wymaga odrębnej oceny dokonanej przez sąd krajowy. Trybunał może tylko wskazać, jakie elementy sąd powinien wziąć pod uwagę przy tej ocenie. Według Rzeczniczki Generalnej należy m.in. uwzględnić czy ich zwrot mógłby prowadzić do nieuzasadnionego zapewnienia konsumentowi bezpłatnej ochrony ubezpieczeniowej. Rzeczniczka Generalna podniosła, że przepisy krajowe powinny przywracać sytuację konsumenta, w jakiej znajdowałby się w przypadku braku nieuczciwego warunku, ale nie mogą nadmiernie obciążać banków ani zagrażać stabilności rynku finansowego.
Przypominamy, że opinia rzecznika generalnego nie wiąże Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, ale często wyznacza kierunek rozstrzygnięcia, dostarczając spójnej argumentacji prawnej i wskazówek interpretacyjnych, które w praktyce mogą istotnie wpłynąć na treść przyszłego wyroku. Kolejnym etapem sprawy będzie wydanie wyroku przez TSUE.
Pełna treść opinii Rzeczniczki Generalnej znajduje się pod poniższym linkiem.