- Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie nakazujący kredytobiorczyni „frankowej” zapłatę bankowi ponad 266 tys. CHF wraz z odsetkami i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
- W ocenie SN – sąd zignorował obowiązek rzetelnej kontroli postanowień umowy kredytowej pod kątem abuzywności.
- To kolejny przykład skutecznego wykorzystania przez Rzecznika Finansowego skargi nadzwyczajnej w ochronie praw konsumentów.
Ważne orzeczenie w sprawie frankowej
Sąd Najwyższy – Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych – uwzględnił na korzyść klientki banku skargę nadzwyczajną Rzecznika Finansowego. Spór dotyczył umowy kredytu hipotecznego powiązanego z walutą CHF zawartej z Deutsche Bank Polska S.A. (sygn. akt II NSNc 46/24). Tym samym uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 7 września 2017 r. (sygn. XXV C 178/17) w zakresie dotyczącym konsumentki i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
– To ważne orzeczenie daję nadzieję nie tylko dla tej konkretnej kredytobiorczyni, ale także dla innych frankowiczów, których sprawy zakończyły się prawomocnymi wyrokami, mimo że sądy nie zbadały należycie nieuczciwego charakteru postanowień umownych – podkreśla radca prawny Anna Wołyniak z Biura Rzecznika Finansowego, autorka skargi.
Sąd Najwyższy: sąd nie chronił konsumenta, naruszono Konstytucję
Sąd Najwyższy uznał, iż sąd I instancji w ogóle nie przeprowadził realnej kontroli postanowień umowy kredytowej pod kątem ich abuzywności. Ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że pozwana nie wskazała konkretnych klauzul niedozwolonych. Ponadto sąd błędnie przyjął, że wejście w życie tzw. ustawy antyspreadowej usuwa problem ewentualnej abuzywności zawartych wcześniej zapisów umownych. Takie podejście – jak podkreślił SN – świadczy o całkowitym pominięciu obowiązku ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami i rażąco narusza standardy wynikające zarówno z Konstytucji RP, jak i z prawa Unii Europejskiej, co przesądziło o konieczności uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
W ocenie SN takie podejście stanowiło rażące naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony konsumentów (art. 76 Konstytucji RP), a także przepisów prawa unijnego dotyczących ochrony przed nieuczciwymi warunkami umownymi. W uzasadnieniu podkreślono również znaczenie aktywnej roli sądów w zapewnianiu rzeczywistej ochrony praw konsumenckich.
– Sąd rozpoznający sprawę nie może ograniczać się do formalnej oceny argumentów stron – musi z urzędu zbadać zapisy umowne pod kątem ewentualnej abuzywności. Brak takiej kontroli prowadzi do naruszenia fundamentalnych praw obywateli wynikających z Konstytucji i prawa UE – zaznacza r. pr. Anna Wołyniak.
Co oznacza orzeczenie dla konsumentów?
Orzeczenie Sądu Najwyższego po raz kolejny potwierdza, że sądy krajowe mają obowiązek aktywnego stosowania mechanizmów ochrony konsumentów, zwłaszcza w sprawach dotyczących umów zawieranych z instytucjami finansowymi.
To również ważny sygnał dla wszystkich osób posiadających prawomocne, ale niesprawiedliwe wyroki w sprawach kredytów frankowych – skarga nadzwyczajna może być skutecznym środkiem prawnym, jeśli zostały spełnione odpowiednie przesłanki.
Kiedy można wystąpić o skargę nadzwyczajną do Rzecznika Finansowego?
Z wnioskiem o złożenie skargi nadzwyczajnej do Rzecznika Finansowego można wystąpić, jeśli spełnione są określone warunki:
– orzeczenie musi być prawomocne po 3 kwietnia 2018 r.,
– inne środki zaskarżenia nie mogą być już dostępne,
– skarga nadzwyczajna może zostać wniesiona tylko raz od danego orzeczenia i tylko w interesie tej samej strony.
Musi również wystąpić jedna z poniższych przesłanek:
– orzeczenie narusza prawa lub wolności konstytucyjne
– orzeczenie rażąco narusza prawo przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie
– istnieje oczywista sprzeczność ustaleń sądu z materiałem dowodowym.
Aby Rzecznik Finansowy mógł przygotować skargę nadzwyczajną, niezbędne jest przedstawienie mu możliwie pełnej dokumentacji dotyczącej sprawy. To znaczy, trzeba opisać zastrzeżenia do orzeczenia, przedstawić pisma procesowe, orzeczenia sądów obydwu instancji i dowody. W tym kontekście najbardziej istotne będzie przedstawienie orzeczenia sądu I i II instancji wraz z uzasadnieniem. Dopiero na tej podstawie Rzecznik Finansowy może podjąć decyzję o wystąpieniu do Sądu Najwyższego. Idealnym rozwiązaniem byłoby przygotowanie takiego wniosku przez profesjonalnego pełnomocnika, który już zna sprawę i prowadził ją w poprzednich instancjach. On też najlepiej będzie wiedział jakie przesłanki do wystąpienia ze skargą nadzwyczajną zostały spełnione w danej sprawie. Oczywiście nie jest to wymóg formalny. Jeśli kogoś nie stać na zaangażowanie pełnomocnika, prawnicy Rzecznika Finansowego wykonają taką analizę tylko na podstawie dostarczonej dokumentacji.
