- TSUE wydał wyrok w sprawie C-471/24, PKO BP (Kluczowy wskaźnik referencyjny) dotyczącej stosowania WIBOR w umowach kredytu.
- Z uzasadnienia wynika, że to nie sama metoda ustalania WIBOR będzie ewentualną osią sporu przed sądem.
- Kluczowe jest spełnienie obowiązków informacyjnych wobec kredytobiorcy, które są nałożone zarówno na bank, jak i na administratora wskaźnika.
Samo zastosowanie WIBOR nie jest podstawą do kwestionowania umowy
Zgodnie z wyrokiem TSUE z 12 lutego o ważności umowy kredytowej ze stawką referencyjną WIBOR decydować będzie realizacja obowiązków informacyjnych wobec konsumenta. Zakres obowiązków informacyjnych w przypadku kredytów hipotecznych należy ustalać w kontekście dyrektywy 2014/17 (Dyrektywa z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie konsumenckich umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi i zmieniająca dyrektywy 2008/48/WE i 2013/36/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 1093/2010) oraz rozporządzenia BMR (Rozporządzenie z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniające dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014).
Zdaniem Trybunału sam fakt oparcia wysokości oprocentowania o wskaźnik WIBOR nie przesądza o jego abuzywności.
– TSUE stawia na pierwszym miejscu przejrzystość postanowień umownych oraz wywiązywanie się przez bank z obowiązków informacyjnych wobec klientów. Przy czym TSUE przyjął, że banki nie są obciążone obowiązkami informacyjnymi dotyczącymi samej metodologii ustalania wskaźnika WIBOR – komentuje dr Michał Ziemiak Rzecznik Finansowy.
Dopuszczalne jest odesłanie klienta do informacji publikowanych przez administratora wskaźnika, przy czym bank powinien robić to obiektywnie, tak aby nie zniekształcać rzeczywistego obrazu WIBOR.
Kluczowa będzie ocena czy kredytobiorca otrzymał jasną i pełną informację dotyczącą zmiennej stopy oprocentowania opartej o WIBOR – Są to kwestie bardzo indywidualne, dlatego można spodziewać się, że sądy będą badać każdą ze spraw w odniesieniu do konkretnych jej okoliczności – dodaje dr Michał Ziemiak.
Jakie skutki dla kredytobiorców
– Orzeczenie TSUE w tym kształcie oznacza, że każda sprawa będzie rozpatrywana przez sąd indywidualnie. Trudno będzie wyznaczyć uniwersalne sytuacje, w których sąd znajdzie podstawy np. do unieważnienia umowy – mówi radca prawny Dawid Rapkiewicz, Dyrektor Departamentu Klienta Rynku Bankowego i Kapitałowego w Biurze Rzecznika Finansowego.
W praktyce oznacza to, że na tę chwilę nie sposób przewidzieć w jakim kierunku ukształtuje się orzecznictwo w sprawach ”WIBORowych”. Z uwagi na znaczące różnice w konstrukcji umów – nie należy porównywać sporów dotyczących umów „WIBOR-owych” ze sporami dotyczącymi kredytów „frankowych”.
Z pełną treścią wyroku w sprawie C-471/24 można zapoznać się na stronie Trybunału: